रोजा (उपवास)

सर्वच प्रेषितांच्या काळात ‘रोजा’ अनिवार्य स्वरुपात होता आणि प्रेषित मुहम्मद (स) यांच्यावरसुद्धा ही उपासना अनिवार्य करण्यात आली. दिव्य कुरआनात म्हटले आहे की,

‘‘रोजा तुमच्यावर अनिवार्य करण्यात आला, जसा तुमच्या पूर्वीच्या लोकांवर करण्यात आला होता.’’ (संदर्भ : दिव्य कुरआन)

जकातचे वाटप व इस्लाम

इस्लामी समाज एक असा समाज आहे ज्यामध्ये निव्वळ जकातीच्या सहाय्यावर सतत निर्वाह करणारा दरिद्री वर्ग आढळून येत नाही.

रोजा- ईशपरायणता द्योतक

रोजा हे अनेक कारणामुळे इस्लामच्या खऱ्या स्वरुपाचे द्योतक आहे. कुरआनने धर्माची स्पष्ट केलेली कल्पना ही रोजा मध्ये सर्वांगांने स्पष्ट होते. कारण रोजा मनुष्याला फक्त सदाचरणींच बनवत नाही तर त्याच्या आत्म्याला आणि विचाराला एक दिशा देते. बहिरंग आणि अंतरंग दोन्ही ईशपरायण बनतात. याबद्दलचे स्पष्टीकरण खालील प्रेषितकथनाने अधिक स्पष्ट होते.

‘‘जी व्यक्ती आयुष्यभर रोजे ठेवते अशा व्यक्तीचे रोजे निरर्थक आहेत.’’ (बुखारी)

‘‘तुम्हाला दोन किवा त्यापेक्षा जास्त दिवसांचे सततचे रोजे ठेवण्यास प्रतिबंध करण्यात येत आहे.’’ (मुस्लिम)

Pages

ऐतिहासिक पुनरावलोकन

जबरी इस्लाम प्रचाराच्या दंतकथांचा आढावा

मुस्लिम शासकांनी बळाचा वापर करून जर इस्लाम स्वीकारण्यास भाग पाडले असते, तर हजार वर्षांच्या मुस्लिम शासनकाळात भारताच्या भूमीवर एकही हिंदु अथवा मुस्लिमेतर दिसला नसता. परंतु राजकारण आणि सत्ता या दोन्ही गोष्टी माणसाला सत्य स्वीकारण्यास विरोध करतात. याच विरोधातून मुस्लिमद्वेष जन्माला आला. इतिहासाची पाने फाडण्याचा प्रयत्न करून सत्य लपविण्याचा प्रयत्न होत गेला. परंतु इतिहासाची पाने फाडून टाकल्याने सत्य लपत नसते.

Images: 

इस्लामी शासनात हिंदु धर्मप्रचाराचे स्वातंत्र्य

मुस्लिम शासकांनी कधीच हिंदुना धर्माच्या प्रचारात अडथळे घातले नाहीत. त्यांना धर्मस्वातंत्र्याबरोबरच आपल्या धर्माचा प्रचार व प्रसार करण्याचेही पूर्ण स्वातंत्र्य होते. गुरु वर्मानंद, कबीरदास, गुरुनानक, महावीर भोजतनजी, रुपसनातन गोशाय, वल्लभभाई आचार्य यांचे धर्मसाहित्यच या गोष्टींचा पुरावा आहे की, मुस्लिम शासकांनी हिंदु धर्मप्रचारकांच्या कार्यांमध्ये सहिष्णुतापूर्ण वर्तन केले.

Images: 

भारताच्या प्राचीन इतिहासाचा समीक्षणात्मक आढावा

भारताच्या इतिहासाचा अभ्यास केल्यास असे स्पष्ट होते की, शूद्रांवर तर अत्याचार करण्यात आलेच, परंतु जैन धर्मिय आणि बौद्ध धर्मियांवरसुद्धा खूप अत्याचारांचे डोंगर कोसळविण्यात आले. या सत्याचा स्वीकार आर्यांचे नेते ‘श्री स्वामी परामानंदजी’ यांनीसुद्धा केला. स्वामी शंकराचाऱ्यांच्या जीवनचरित्रावर प्रकाश टाकताना दक्षिण भारताचा राजा ‘सुधोनवा’च्या काळातील परिस्थिती लिहिताना म्हणतात की,

Images: 

हिंदी साहित्य आणि मुस्लिम

हिंदी साहित्य जगतातील हिदी साहित्यकार असलेल्या मुस्लिम इतिहासातून आज केवळ ‘अमीर खुस्त्रो’, ‘मलिक मुहम्मद जाइसी’, अब्दुल रहीम खान-ए-खाना’ यांचेच नाव सामान्यतः घेतले जाते. परंतु खरे पाहता यांच्या व्यतिरिक्तसुद्धा शेकडो मुस्लिम कवी आणि साहित्यकार हिदी साहित्याच्या आकाशावर ताऱ्यांप्रमाणे चमकत आहेत, ज्यांनी हिदी साहित्याच्या उत्थानामध्ये कमालीचा सहभाग नोंदविला आहे.

‘सुलतान झैनुल आबेदीन’ याची सहिष्णुता

त्याने हिंदु धर्मियांकडूनच एक करारनामा करून घेतला की, त्यांनी हिंदु धर्माविरुद्ध अशी कोणतीही कार्यवाही करू नये की, ज्यामुळे त्यांच्या श्रद्धावर बाधा येईल. स्वतःस हिंदु संबोधण्यात कोणताही संकोच बाळगू नये. तसेच जे काही त्यांच्या धार्मिक ग्रंथात आहे, त्याप्रमाणे आचरण करावे. हिदुंच्या मेळाव्यांमध्ये सुलतान जातीने हजर राहायचा जेणेकरून त्यांच्या धार्मिक कार्यात कोणी बाधा आणू नये. शिवाय अरबी आणि फारशी भाषांवर प्रभुत्व असणाऱ्या काश्मिरी पंडितांना त्याने मोठमोठी पदे आणि हुद्दे दिलेली होती.

Subscribe to इस्लाम दर्शन RSS