हदीस

इस्लाम व दहशतवाद

आपला स्वार्थी हेतू साध्य करण्यासाठी दहशतवादाचा वापर करण्याची पद्धत जुनी आहे. कधी कधी व्यक्तीकडून ते काम झालेले आहे, कधी लोकांच्या समूहाकडून ते झाले आहे, तर कधी कधी सत्ताधीशांकडून व सरकारांकडूनही ते झाले आहे. आधुनिक युगाचा इतिहास हे स्पष्टपणे दर्शवितो की दहशतवादाचा आरंभ युरोपातून झालेला आहे आणि तेथेच त्याला राजकारणाचे साधनही बनविण्यात आले आहे.

इस्लाम व जिहाद

पाश्चात्य साम्राज्यांनी मध्ययुगीन कालखंडापासून जिहाद विरूद्ध प्रचंड प्रचार केला, जिहादचे भयानक चित्र रेखाटले आणि लोकांची मते कलुषित करण्यात कोणतीही कसर शिल्लक ठेवली नाही. हे सर्व अशा वेळी झाले, जेव्हा त्यांच्या स्वतःच्याच अत्याचारांनी अर्धे जग पीडित बनले होते.

Pages

ऐतिहासिक पुनरावलोकन

शाहजहान आणि प्रा. रामप्रसाद खोसला

‘‘शाहजहानाच्या शासनकाळातसुद्धा मुघलांची उदारमतवादी आणि सहिष्णुतापूर्ण परंपरा कायम आणि अबाधित होती. तो इ.स. १६६३ मध्ये लाहोरच्या दौऱ्यावर जात असताना त्याने रस्त्याच्या दोन्ही कडेला सशस्त्र जवान यासाठी उभे ठेवले की, सरकारी लष्कराने लोकांच्या शेती उद्ध्वस्त करू नये.’’ (संदर्भ : तारीखे हिद, रामप्रसाद खोसला)

मुघल शासनकाळावर ‘पंडित सुख समिती राय भंडारीचे’ भाष्य

त्यांनी लिहिले की,

सुलतान जहांगीर च्या काळातील न्याय व्यवस्था

  1. जहांगीरच्या शासनकाळात एका कोतवालाने एका माणसास सोबत घेऊन प्रवाशांच्या आश्रमांत मुक्काम केलेल्या प्रवाशांचे सामान जबरदस्तीने बळकावले होते. यावर जहांगीर ने त्यास कडक शासन करून बडतर्फ केले होते. (संदर्भ : हिंदुस्थानपर मुग्लिया हुकूमत, पृष्ठ : १८७)
  2. सुलतान जहांगीरच्या पुतण्याने एका गरीब माणसाचा खून केला. सुलतानाने आपल्या पुतण्याला खुनाच्या बदल्यात देहदंडाची शिक्षा दिली.

सम्राट अकबर आणि हिंदु रयत

या महान उदारमतवादी हुमायून बादशाहचा पुत्र सम्राट अकबर होता. अकबर जास्त शिकलेला नव्हता, परंतु त्यास हे राज्यसूत्र चांगले माहीत होते की, रयत बादशाहकडून सुखी समाधानी असेल, तर बादशाह आणि त्याचे राज्य सुरक्षित राहते. या उलट देशाची जनता सुखी समाधानी नसेल, तर शासनास उतरती कळा लागते.

वीर राणी चंदेरी आणि बाबर

‘राणा सांगा (संग्राम)’ चा पराभव केल्यानंतर ‘बाबरने’ आपले लष्कर स्वतंत्र राज्य असलेल्या चंदेरीच्या राजपुतान्याकडे कूच केले. नशीब बाबरची साथ देत होते. हल्ल्याच्या समयी राजा चंदेरी तेथे हजर नसून चंदेरीची राणी वीर चंदेरी जातीने किल्ल्याचे रक्षण करीत होती. ‘बाबर’ बादशाहने तिला विचारले, ‘‘ए मुली ! किल्ल्यात एखादा मर्द पुरुष नाही काय की जो माझ्या मुकाबल्यास येईल ? बाबरची तलवार एका स्त्रीवर उठणे हे इस्लामी नियमांविरुद्ध आहे.’

मुघलांचा शासनकाळ आणि मुस्लिमेतर जनता

‘‘हे वत्स ! भारतामध्ये विभिन्न धर्माचे लोक राहतात आणि हे ईश्वराचे परम वरदान आहे की, ईश्वराने तुला त्यांची सेवा करण्याची मंगल संधी दिली. म्हणून त्यांच्याशी कोणताही धर्मभेद न पाळता सहिष्णुतेचे वर्तन करावे, तसेच आपल्या मनात कधीच धार्मिक द्वेषभावनेस जागा देऊ नये. सर्वांनाच एकसमान न्याय द्यावा !’’

जबरी इस्लाम प्रचाराच्या दंतकथांचा आढावा

मुस्लिम शासकांनी बळाचा वापर करून जर इस्लाम स्वीकारण्यास भाग पाडले असते, तर हजार वर्षांच्या मुस्लिम शासनकाळात भारताच्या भूमीवर एकही हिंदु अथवा मुस्लिमेतर दिसला नसता. परंतु राजकारण आणि सत्ता या दोन्ही गोष्टी माणसाला सत्य स्वीकारण्यास विरोध करतात. याच विरोधातून मुस्लिमद्वेष जन्माला आला. इतिहासाची पाने फाडण्याचा प्रयत्न करून सत्य लपविण्याचा प्रयत्न होत गेला. परंतु इतिहासाची पाने फाडून टाकल्याने सत्य लपत नसते.

Images: 

इस्लामी शासनात हिंदु धर्मप्रचाराचे स्वातंत्र्य

मुस्लिम शासकांनी कधीच हिंदुना धर्माच्या प्रचारात अडथळे घातले नाहीत. त्यांना धर्मस्वातंत्र्याबरोबरच आपल्या धर्माचा प्रचार व प्रसार करण्याचेही पूर्ण स्वातंत्र्य होते. गुरु वर्मानंद, कबीरदास, गुरुनानक, महावीर भोजतनजी, रुपसनातन गोशाय, वल्लभभाई आचार्य यांचे धर्मसाहित्यच या गोष्टींचा पुरावा आहे की, मुस्लिम शासकांनी हिंदु धर्मप्रचारकांच्या कार्यांमध्ये सहिष्णुतापूर्ण वर्तन केले.

Images: 

भारताच्या प्राचीन इतिहासाचा समीक्षणात्मक आढावा

भारताच्या इतिहासाचा अभ्यास केल्यास असे स्पष्ट होते की, शूद्रांवर तर अत्याचार करण्यात आलेच, परंतु जैन धर्मिय आणि बौद्ध धर्मियांवरसुद्धा खूप अत्याचारांचे डोंगर कोसळविण्यात आले. या सत्याचा स्वीकार आर्यांचे नेते ‘श्री स्वामी परामानंदजी’ यांनीसुद्धा केला. स्वामी शंकराचाऱ्यांच्या जीवनचरित्रावर प्रकाश टाकताना दक्षिण भारताचा राजा ‘सुधोनवा’च्या काळातील परिस्थिती लिहिताना म्हणतात की,

Images: 

हिंदी साहित्य आणि मुस्लिम

हिंदी साहित्य जगतातील हिदी साहित्यकार असलेल्या मुस्लिम इतिहासातून आज केवळ ‘अमीर खुस्त्रो’, ‘मलिक मुहम्मद जाइसी’, अब्दुल रहीम खान-ए-खाना’ यांचेच नाव सामान्यतः घेतले जाते. परंतु खरे पाहता यांच्या व्यतिरिक्तसुद्धा शेकडो मुस्लिम कवी आणि साहित्यकार हिदी साहित्याच्या आकाशावर ताऱ्यांप्रमाणे चमकत आहेत, ज्यांनी हिदी साहित्याच्या उत्थानामध्ये कमालीचा सहभाग नोंदविला आहे.

‘सुलतान झैनुल आबेदीन’ याची सहिष्णुता

त्याने हिंदु धर्मियांकडूनच एक करारनामा करून घेतला की, त्यांनी हिंदु धर्माविरुद्ध अशी कोणतीही कार्यवाही करू नये की, ज्यामुळे त्यांच्या श्रद्धावर बाधा येईल. स्वतःस हिंदु संबोधण्यात कोणताही संकोच बाळगू नये. तसेच जे काही त्यांच्या धार्मिक ग्रंथात आहे, त्याप्रमाणे आचरण करावे. हिदुंच्या मेळाव्यांमध्ये सुलतान जातीने हजर राहायचा जेणेकरून त्यांच्या धार्मिक कार्यात कोणी बाधा आणू नये. शिवाय अरबी आणि फारशी भाषांवर प्रभुत्व असणाऱ्या काश्मिरी पंडितांना त्याने मोठमोठी पदे आणि हुद्दे दिलेली होती.

काश्मिरचा मुस्लिम सुलतान आणि हिंदु रयत

काश्मिरमध्ये राज्य करीत असलेला एक मुस्लिम सुलतान रयतेची खूप काळजी घेत असे. त्याचे नाव ‘सुलतान झैनुल आबेदीन’ असे होते. तो आपल्या हिंदु-मुस्लिम रयतेवर अपार प्रेम करीत असे. आजही काश्मिरची हिंदु जनता त्याचे नाव मोठ्या सन्मान व आदराने घेते. ‘मिलाप’ या वृत्तपत्राच्या मजकुरांवरून अनुमान होतो की, यात सुलतानाच्या उदार नीतिमत्तेवर प्रकाश टाकणारा एक निबंध प्रकाशित केला होता. जागेअभावी आम्ही याचा थोडासाच भाग प्रस्तुत करीत आहोत.

गयासुद्दीन ची न्यायनिष्ठा

‘गयासुद्दीन बलबन’ हा सुलतान नासिरुद्दीनचा प्रधानमंत्री होता आणि नंतर दिल्लीचा सुलतान झाला. त्याच्या शासनकाळात ‘मलिक बदर मुनीर’ हा त्याच्या अत्यंत निकटवर्तीय असलेला माणूस उत्तरप्रदेशचा गव्हर्नर होता. एकदा मलिक बदरने रागाच्या भरात नोकरास मारहाण केली आणि तो गतप्राण झाला. गयासुद्दीन जेव्हा उत्तर प्रदेशच्या दौऱ्यावर आला तेव्हा त्या नोकराच्या विधवेने पतीच्या खुनाची तक्रार केली. यावर ‘गयासुद्दीन बलबन’ याने भरदरबारात मृताच्या विधवे समोर मलिक बदर मुनीर यास कोरडे मारून ठार केले. (संदर्भ : तारीख - ए - फिरोजशाही, पहिले खंड, पृष्ठ ४०)

सुलतान नासिरुद्दीन व त्याचा शाही खजीना

गुलाम परिवारात जन्मलेला नासिरुद्दीन हा एक प्रसिद्ध सुलतान, याने भारतावर पूर्ण वीस वर्षे यशस्वीपणे राज्य केले. त्याने नेहमीच शासन हे ईश्वराची अनामत आणि सरकारी खजिना हे रयतेची मालमत्ता समजली. या खजिन्यातून कधीच दोन पैसे स्वतःकरिता घेतले नसून कुरआन लिहून त्याच्या कमाईवर उदरनिर्वाह करीत असे.

मुस्लिम शासक आणि हिंदु जनता

सुलतान मेहमूद गझनवीनंतर इतर मुस्लिम शासकांसाठीही उत्तर भारत जणू प्रवेशद्वारच बनले. बऱ्याच मुस्लिमांनी याच भागातून भारतावर आक्रमण केले. परंतु ज्या शासकांनी भारतावर स्वाऱ्या केल्या त्यांनी येथेच कायमस्वरूपी वास्तव्य केले. त्यांनी भारतालाच आपले वतन बनविले. येथील प्रत्येक वस्तूशी वातावरणाशी व संस्कृतीशी एकरूप झाले.

लाला लजपत राय यांची न्यायसंमत भूमिका

सुलतान मेहमूद गझनवी आणि सोमनाथचे मंदिर

सुलतान मेहमूद गझनवीचे नाव येताच आपल्यासमोर सोमनाथ मंदिराची कल्पना उभी राहते. विभिन्न प्रकारच्या दंतकथा काही संकुचित बुद्धी असलेल्यांनी या विषयाबरोबर जोडल्या आहेत. त्यातल्यात्यात राजकारणाच्या तव्यावर पोळ्या भाजविण्याऱ्यांनीसुद्धा तवा गरम ठेवण्यासाठी हे प्रकरण नेहमीच ज्वलंत ठेवले आहे.

Subscribe to इस्लाम दर्शन RSS