November 2019

माननीय इब्ने अब्बास (रजि.) यांच्या कथनानुसार, पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी सांगितले, ‘‘हजयात्रेचा निश्चय करणाऱ्या मनुष्याने ती लवकरात लवकर पूर्ण करावी; कारण कदाचित तो  आजारी पडेल, कदाचित प्रवासाचे वाहन उपलब्ध नसेल (म्हणजे प्रवासात अडथळा निर्माण होईल, प्रवासात एखादे संकट कोसळेल, प्रवासखर्च उरणार नाही) आणि कदाचित एखादी अशी  स्थिती निर्माण होईल ज्यामुळे हजयात्रेचा प्रवास अशक्य होईल. (याकरिता घाई करा, कोणती विवशता येईल सांगता येत नाही की ज्यामुळे तुम्ही तुमची हजयात्रा पूर्ण करू शकणार  नाही.) (हदीस : इब्ने माजा)

माननीय हसन (रजि.) यांच्या कथनानुसार, माननीय उमर बिन खत्ताब (रजि.) यांनी सांगितले, ‘‘माझी अशी इच्छा आहे की हजयात्रा करू शकणाऱ्या कोणकोणत्या लोकांनी हजयात्रा  केलेली नाही हे पाहण्यासाठी या शहरांमध्ये (इस्लामी राष्ट्रांमध्ये) काही माणसे पाठवावीत. मग त्यांनी त्या लोकांवर जिझिया कर (सक्षम मुस्लिमेतर नागरिकांकडून घेतला जाणारा  संरक्षण कर) आकारावा. हे लोक मुस्लिम नाहीत, हे लोक मुस्लिम नाहीत. (जर ‘मुस्लिम’ असते तर कधीचीच हजयात्रा पूर्ण केली असती. ‘मुस्लिम’चा अर्थ आहे स्वत:ला अल्लाहच्या  स्वाधीन करणारा, अथवा त्याने खरोखरच स्वत:ला अल्लाहच्या स्वाधीन केले आहे, तेव्हा तो कोणत्याही विवशतेशिवाय हजसारख्या महत्त्वाच्या उपासनाविधीबाबत निष्काळजीपणा कसा करू शकतो.) (हदीस : मुन्त़का)

माननीय अबू हुरैरा (रजि.) यांच्या कथनानुसार, पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी सांगितले, ‘‘जो मनुष्य हज अथवा उमरा अथवा जिहादचा निश्चय करून आपल्या घरातून बाहेर पडला  असेल आणि वाटेत त्याला मृत्यू आला असेल तर अल्लाह त्याला तेच पुण्यकर्माचे फळ देईल जे तेथे हाजी, गाजी आणि उमरा करणाऱ्यांसाठी निश्चित आहे.’’ (हदीस : मिश्कात)

वैध कमाई
माननीय मिकदाम बिन मअदी करब यांच्या कथनानुसार, पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी सांगितले, ‘‘स्वकमाईपेक्षा उत्तम भोजन कोणत्याही व्यक्तीने कधीही केले नाही आणि अल्लाहचे  पैगंबर दाऊद (अ.) स्वकमाईने आपला उदरनिर्वाह करीत होते.’’ (हदीस : बुखारी)

स्पष्टीकरण

या हदीसचा उद्देश ईमानधारकांना भीक मागण्यापासून आणि दुसऱ्यांसमोर हात पसरण्यापासून रोखणे आहे आणि या गोष्टीचे प्रशिक्षण देणे आहे की मनुष्याने आपला उदरनिर्वाह स्वत:  कमविला पाहिजे, एखाद्या व्यक्तीवर भार बनून जीवन व्यतीत करू नये.

माननीय अबू हुरैरा (रजि.) यांच्या कथनानुसार,पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी सांगितले, ‘‘अल्लाह पवित्र आहे आणि फक्त पवित्र धनच कबूल करतो आणि अल्लाहने ईमानधारकांना याच  गोष्टीचा आदेश दिला आहे ज्याचा त्याने पैगंबरांना आदेश दिला आहे. म्हणूनच तो म्हणतो, ‘हे पैगंबरांनो! पवित्र उपजीविका खा आणि सत्कर्म करा’ आणि ईमानधारकांना उद्देशून तो  म्हणतो, ‘हे ईमानधारकानो! ज्या पवित्र व वैध खाद्यपदार्थ आम्ही तुम्हाला दिले आहेत ते खा.’ मग पैगंबरांनी एका अशा मनुष्याचा उल्लेख केला जो खूप लांबून पवित्रस्थळी येतो,  मनोमालिन्याने वैतागलेला असतो आणि आपले दोन्ही हात आकाशाकडे उचलून म्हणतो, ‘हे माझ्या पालनकर्त्या!’ (आणि दुआ मागतो.) खरे तर त्याचे अन्न निषिद्ध आहे, त्याचे
पाणी निषिद्ध आहे, त्याचा पोषाख निषिद्ध आहे आणि निषिद्ध गोष्टींद्वाचे त्याचा उदरनिर्वाह चालतो; मग अशा मनुष्याची दुआ (प्रार्थना) का स्वीकारली जाईल. (हदीस : मुस्लिम)

- गुलाम रसूल देशमुख

    तलाक बाबत अनेक मुस्लिमांना वास्तविकतेचे ज्ञान नसल्यामुळे ते त्याचा अवैधिरित्या दुरुपयोग करतात आणि प्रसार माध्यमांना आयतेच खाद्य पुरवितात. यास्तव प्रस्तुत पुस्तिकेत तलाकवर सोप्या व सरळ भाषेत प्रकाश टाकला आहे.
    सध्या `तलाक' हा चर्चेचा व वादाचा विषय बनला आहे. परंतु वस्तुस्थिती अशी आहे की, मुस्लिमेतर तर सोडाच, स्वत: अनेक मुस्लिम तलाक म्हणजे काय? त्याचा उपयोग केव्हा, कशासाठी व कोणत्या पद्धतीने करावा या विषयी अनभिज्ञ आहेत.

आयएमपीटी अ.क्र. 174   -पृष्ठे -16     मूल्य - 10      आवृत्ती - 2 (2012)
डाउनलोड लिंक : https://app.box.com/s/zv9qr59huikwafejeio5skzbuio7w7p0

Truth
प्रश्‍न असा उत्पन्न होतो की, जर असे करायचे नसेल तर आपल्याला काय करावे लागेल? तुम्हाला जर हे कर्तव्य अनिवार्य आहे असे वाटत नसेल तर तुम्हाला ते अनिवार्य का वाटत नाही, यासंबंधीचा पुरावा द्यावा लागेल. जर तुम्हाला असं वाटत असेल की हे कर्तव्य अनिवार्य आहे तर मग तुम्हीच सांगा की, मुस्लिमांच्या एवढ्या संघटनांपैकी कोणती संघटना अशी आहे जी हे कर्तव्य पूर्ण करीत आहे? हे ही नाही तर मग तुमच्याकडे अशी अवस्था झाली आहे काय की, जे लोक या कर्तव्याला ओळखून ते पूर्ण करण्यासाठी उठले आहेत, त्यांनाच तुम्ही गुन्हेगार ठरवता.
    जमाअते इस्लामीवर असाही आरोप केला जातो की, तुम्ही तुमच्या नेत्याला ’अमीर किंवा इमाम’ का म्हणता? त्यांच्या मते अमीर किंवा  इमाम केवळ तीच व्यक्ती असते जी प्रत्येक बाबतीत स्वत:कडे अधिकार राखून असते आणि जिच्या हातात सत्तेची लगाम असते. ते आपल्या या म्हणण्याला पुष्टीदायक हदीससुद्धा सादर करतात. ज्यायोगे असे सिद्ध केले जाते की, इमामत (नायकत्व) केवळ तीन गोष्टींचेच असू शकते. 1. ज्ञानाची (इल्म) इमामत, 2. नमाजची इमामत, 3. जिहाद आणि युद्धाची इमामत. या शिवाय बाकी कुठल्याही प्रकारची इमामत इस्लामला मान्य नाही.
    वास्तविक पाहता हा आक्षेप तेच लोक घेतात ज्यांना इस्लामी दंड शास्त्रातील त्या भागातील हदीस माहित आहेत ज्या भागात इस्लामी सत्ता प्राप्त केल्यानंतर व्यवस्था स्थापन केली जाते. मात्र त्यांना हे माहित नाही की जेव्हा सत्ता गेलेली असेल, मुस्लिम हे सत्तेपासून दूर असतील, इस्लामी व्यवस्था अस्तव्यस्त झालेली असेल, त्या परिस्थितीमध्ये काय आदेश आहेत?
    मी त्यांना विचारतो की, अशा परिस्थितीत मुस्लिमांनी काय हेच काम करावे की, प्रत्येक माणसाने वेगवेगळे बसून फक्त प्रार्थना (दुआ) करावी की, ”हे अल्लाह! एखादा असा इमाम पाठव ज्याच्याकडे सर्वाधिकार असतील?” किंवा असे नेतृत्व कायम करण्यासाठी एखादी संघटना बांधून सामुहिक पद्धतीने प्रयत्न केले जावेत. जर त्यांना असं वाटत असेल की सामुहिक प्रयत्न करायला हवेत तर मेहरबानी करून त्यांनीच आम्हाला सांगावे की जमाअत बनविल्याशिवाय  कोणते सामुहिक प्रयत्न केले जावू शकतात? जर त्यांना असे वाटते की, जमाअत बनविल्याशिवाय, दुसरा कुठलाच मार्ग नाही तर मग कुठलीही जमाअत विना नेत्याच्या, अध्यक्षाच्या किंवा आमीरच्या शिवायही चालू शकेल काय? जर आक्षेप घेणारे या गरजेचाही स्वीकार करतात तर त्यांनी स्वत:च आम्हाला सांगावे की, इस्लामी उद्देशाच्या प्राप्तीसाठी जी संघटना तयार केली जाईल, त्याच्या अध्यक्षाला इस्लाममध्ये कुठल्या शब्दाने संबोधतात? ते जो शब्द सुचवतील आम्ही तो शब्द मान्य करू फक्त अट एकच आहे की, तो शब्द इस्लामी असायला हवा. किंवा त्यांनी स्पष्ट रूपात असं सांगावे की इस्लाममध्ये सत्ता हस्तगत केल्यानंतरचेच आदेश उपलब्ध आहेत. आणि सत्तेपासून दूर झाल्यानंतरच्या स्थितीमध्ये सत्ता परत कशी मिळविता येईल. यासंबंधी अल्लाहने कुठलेच मार्गदर्शन केलेले नाही. हे काम ज्याला करावयाचे असेल त्यांनी ते बिगरइस्लामी पद्धतीने आणि बिगर इस्लामी नावाने करायला हवेत. जर या लोकांचा असा हेतू नाही तर मग आम्ही हे कोडे सोडविण्यामध्ये असमर्थ आहोत की, सदर, लिडर आणि काईद वगैरे शब्द उपयोगात आणले जावेत तर ते सर्व यांना स्वीकार आहे. परंतु, अमीर हा शब्द ऐकताच ते का चिडतात?
    साधारणपणे लोकांना या प्रश्‍नाला समजण्यामध्ये तेंव्हा अडचण निर्माण होते जेव्हा पैगम्बर मुहम्मद सल्ल. च्या काळामध्ये अमीर किंवा इमाम हे शब्द वापरले गेले नव्हते. कारण त्या काळात इस्लामी सत्ता स्थापन झाली होती. ज्या काळात इस्लामी सत्ता कायम झाली नव्हती त्या काळी प्रेषित मुहम्मद सल्ल. पैगम्बरच्या नात्याने इस्लामच्या स्थापनेसाठीचे जे प्रयत्न होत होते त्याचे नेतृत्व आणि मार्गदर्शन ते स्वत: करीत होते. म्हणून त्या वेळेस आमीर किंवा इमाम हे शब्द वापरण्याचा प्रश्‍न उद्भवत नव्हता. मात्र संपूर्ण इस्लामी व्यवस्थेवर नजर टाकल्यावर एक गोष्ट स्पष्ट होऊन जाते की, इस्लामी व्यवस्था ही मुस्लिमांच्या प्रत्येक सामुहिक कार्यामध्ये अनुशासन आणि संघशक्तीची मागणी करते. आणि इस्लामी व्यवस्था अनुशासन आणि संघशक्तीची खरी स्थिती हे निर्धारित करते की, संघटनेचे कार्य जमाअत तयार करून केले जावे. आणि जमाअतमध्ये जबाबदार व्यक्तीच्या आज्ञा ऐकणे आणि त्यानुसार कार्य करण्याची संवेदना जन्मजात असते आणि ही सुद्धा संवेदना जन्मजात असते की, तिचा एक आमीर ( अध्यक्ष) असावा. हज केला जावा तर सामुहिक केला जावा. म्हणून हजसाठी एक आमीर असावा. एवढेच नव्हे तर तीन माणसं जर प्रवास करत असतील तर त्यांनीही एक जमाअत म्हणून प्रवास करायला हवा आणि आपल्यामधून एकाची निवड अमीर म्हणून करायला हवी, असे निर्देश प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांनी देऊन ठेवलेले आहेत. इस्लामी शरियतची हीच आत्मा आहे की, जमाअतशिवाय इस्लाम नाही आणि अमारत (अध्यक्षता) शिवाय जमाअत नाही. आणि इताअत (आज्ञापालन) शिवाय जमाअत (अध्यक्षता) नाही. हे कथन हजरत उमर रजि. यांनी केले असल्याची इस्लामी इतिहासामध्ये नोंद आहे.
    म्हणून आपण शेवटी ह्या निर्णयापर्यंत पोहोचतो की, दीनच्या स्थापनेसाठी आणि लोकांसमोर सत्याची साक्ष देण्यासाठी जे काही प्रयत्न केले जातील ते करण्यासाठी सर्वप्रथम जमाअत तयार केले जाईल आणि तिच्या अध्यक्षाच्या रूपात जी व्यक्ती असेल तिला अमीर किंवा इमाम या शब्दाने संबोधले जाईल, हेच योग्य आहे. इमाम या शब्दाला दूसराही एक विशेष अर्थ जोडला गेलेला आहे म्हणून आम्ही टिकेपासून वाचण्यासाठी इमाम शब्द न वापरता आमच्या जमाअतच्या अध्यक्षासाठी आमीर या शब्दाचा उपयोग केलेला आहे.
(सदरील लेखमाला, शहादते हक या पुस्तकातील असून, मौलाना अबुल आला मौदूदी याचे लेखक आहेत.)

पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी सांगितले, ‘‘निश्चितच अल्लाहने लोकांवर ‘सदका’ (दानधर्म) अनिवार्य केला आहे, जो त्यांच्यापैकी श्रीमंत लोकांकडून घेतला जाईल आणि त्यांच्यापैकी  गरजवंतांमध्ये परतविला जाईल.’’ (हदीस : मुत्त़फ़क अलैहि)

स्पष्टीकरण
‘सदका’ हा शब्द ‘जकात’ (ऐपतीप्रमाणे अनिवार्य दान) साठीही वापरला जातो, जी देणे आवश्यक आहे आणि येथे हाच अर्थबोध होतो. एखाद्या मनुष्याने स्वखुशीने अल्लाहच्या मार्गात खर्च केलेल्या संपत्तीवरदेखील जारी होत असतो. या हदीसमधील ‘तुरद्दु’ (परतविला जाईल) या शब्दाने स्पष्ट होते की श्रीमंतांकडून वसूल करण्यात आलेली ‘जकात’वर खरे तर  समाजातील गरीब आणि गरजवंतांचा अधिकार आहे, तो त्यांना मिळवून दिला जाईल. पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी सांगितले, ‘‘ज्या मनुष्याला अल्लाहने संपत्ती प्रदान केली आणि मग  त्याने त्या संपत्तीची ‘जकात’ अदा केली नाही, त्याची संपत्ती अंतिम निवाड्याच्या दिवशी (कयामत) डोक्यावर दोन काळे ठिपके असलेल्या (हा अतिशय विषारी होणाचा संकेत आहे)  अत्यंत विषारी सापाचे रूप धारण करील आणि तो त्याच्या गळ्यातील जोखड बनेल. मग त्याच्या दोन्ही जबड्यांना हा साप पकडेल आणि म्हणेल, मी तुझी संपत्ती आहे, मी तुझा खजिना आहे.’’ (हदीस : सहीह बुखारी)
मग पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी कुरआनच्या या आयतीचे पठण केले, ‘‘वला यहसबन्नल ल़जीना यब़खलूना.’’

स्पष्टीकरण
आपली संपत्ती अल्लाहच्या मार्गात खर्च करण्यात कंजूषी करणारे लोकांनी असे समजू नये की त्यांची ही कंजूषी त्यांच्यासाठी लाभदायक ठरेल, मात्र ती त्याच्यासाठी वाईट सिद्ध होईल.  त्यांची ही संपत्ती अंतिम निवाड्याच्या दिवशी त्याच्या गळ्यातील जोखड बनेल. म्हणजे ती त्यांच्यासाठी विध्वंस वविनाशाचे कारण ठरेल.

माननीय आएशा (रजि.) यांच्या कथनानुसार, त्यांनी पैगंबर मुहम्मद (स.) यांना असे म्हणता ऐकले की, ‘‘ज्या संपत्तीतून ‘जकात’ काढण्यात आली नाही आणि ती त्यातच मिसळली  गेली तर ती त्या संपत्तीचा विनाश करून टाकते.’’ (हदीस : मिश्कात)

स्पष्टीकरण
‘विनाश करणे’ म्हणजे असे नाही की एखाद्या मनुष्याने ‘जकात’ दिली नाही आणि स्वत:च खाल्ली तर कोणत्याही स्थितीत त्याची सर्व संपत्ती नष्ट होईल, असे नाही तर ‘विनाश’  म्हणजे ज्या संपत्तीपासून लाभ घेण्याचा त्याला अधिकार नव्हता आणि तो गरिबांचा हिस्सा होता, ती संपत्ती खाऊन त्याने आपल्या ‘दीन’ (जीवनधर्म) आणि ईमानचा विनाश केला.  इमाम अहमद बिन हंबल यांनी हेच स्पष्टीकरण दिले आहे आणि असेही आढळून आले आहे की ‘जकात’ खाणाऱ्याची संपूर्ण संपत्ती अचानक नष्ट झाली आहे.

पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी ‘फितरा’च्या ‘जकात’ला लोकसमुदायावर अनिवार्य केले जेणेकरून ती उपवासाच्या (रोजाच्या) स्थितीत रोजादारद्वारा घडणाऱ्या व्यर्थ आणि निर्लज्जपणाच्या  गोष्टींचे (पापांचे) प्रायश्चित्त बनावी आणि गरिबांच्या आणि गरजवंतांच्या भोजनाचे नियोजन व्हावे. (हदीस : अबू दाऊद)

स्पष्टीकरण

‘सदका-ए-फित्र’ला ‘शरियत’ (इस्लामी धर्मशास्त्र) मध्ये अनिवार्य करण्यात आले आहे. याअंतर्गत दोन वैशिष्ट्ये कार्यरत आहेत. एक रोजादाराकडून उपवासाच्या स्थितीत प्रयत्न करूनसुद्धा घडलेल्या त्रुटी व चुकाची त्या (सदका-ए-फित्र) द्वारे नुकसानभरपाई होते; आणि दुसरा उद्देश असा आहे की ज्या दिवशी सर्व मुस्लिम ईदचा आनंदोत्सव साजरा करीत  असतील त्या दिवशी समाजातील गरीब लोक त्या आनंदापासून वंचित न राहता त्यांच्या भोजनाचे थोड्या-फार प्रमाणात का होईना नियोजन व्हावे. कदाचित याच कारणास्तव मुस्लिमांच्या घरातील सर्वच लोकांवर ‘फित्रा’ (धर्मदान) अनिवार्य करण्यात आले आहे आणि ईदच्या नमाजपूर्वी त्याचे वितरण करण्यास सांगितले गेले आहे.

- सय्यद जलालुद्दीन उमरी
   
    या पुस्तिकेत मनुष्य समाज प्रिय आहे आणि समाजाचा आरंभ कुटुंबाने होतो, याविषयीची चर्चा प्रारंभी करून कुटुंबाचे महत्त्व आणि आवश्यकता विशद केली आहे. कुटुंब समाजाचा पाया आहे आणि कुटुंब पुरुष व स्त्रीच्या माध्यमाने अस्तित्वात येते.
    पुस्तिकेत कुटुंबाचे धर्मातील स्थान विशद करताना कुटुंबाची खरी निर्मिती पैगंबरांद्वारे होते. प्रेषितांनी कौटुंबिक जीवन व्यतीत केले आहे. हे स्पष्ट केले आहे. विवाहाचे वैधानिक महत्त्व, विवाहाची घोषणा, समाजाने विवाहकार्यास सहाय्य करावे, पति पत्नीचे अधिकार व त्यांचे उत्तरदायित्व, मतभेदांना दूर करण्याचे उपाय, कुटुंब ईशदेणगी आहे, इ. विषयांवर चर्चा आली आहे.

आयएमपीटीअ.क्र. 171    -पृष्ठे-16      मूल्य - 10            आवृत्ती - 2 (2013)

डाउनलोड लिंक : https://app.box.com/s/l70ceclw393gssmyt0qeh80fwcqp51zg

रहेमतुल्लील आलमीन हज़रत मुहम्मद मुस्तुफ़ा सल्लल्लाहो अलैहे वसल्लम यांचे सर्वच संदेश  सोनेरी शब्दांनी लिहिण्यासारखे आहेत. सध्याच्या परिस्थितीमध्ये पारिवारिक सदस्य, शेजारी, समाज आणि  देशवासियांसोबत भेटणे आणि त्यांच्याशी व्यक्तिगत  संबंध बनवून ठेवण्यात अनेक अशा गोष्टींचा आणि व्यवहारशी सामना करावा लागते जे कधीकधी मनाला पटत नाही. अशा परिस्थितीत कधी ते स्वीकार करण्यात अडचणी येतात तर कधी त्यांच्याशी संबंध खराब होण्याची शक्यता असते. जेव्हा कधी त्यांच्या संवेदना आणि आस्थेला  धक्का लागतो तर कधी त्यांच्या कटू बोलण्याचा सामना करावा लागतो तर कधी  आर्थिक नुकसानही होते. अशा परिस्थितीमध्ये चांगला व्यक्ती तोच असतो जो लोकांना दूर जाण्यास रोकूण त्यांना एकत्र जमा करून राहतो. प्रत्येक त्रासाला अल्लाहकरिता   सहन करतो आणि लोकांशी संबंध बनवून ठेवतो. अल्लाहच्या जवळ अशी व्यक्ती प्रिय आहे जो लोकांच्या त्रास सहन करूनही लोकांशी संबंध जोडून ठेवतो. हजरत मोहम्मद स.अ.व.यांनी सांगितले आहे कि  ’जो व्यक्ति लोकांशी मिळून मिसळून राहतो आणि त्यांच्याकडून होणार्‍या त्रासाला न  घाबरत धैर्य ठेवून वागतो ती व्यक्ति चांगली आहे अशा व्यक्ती पेक्षा जे लोकांशी मिळून मिसळून राहत नाही आणि त्यांच्याकडून होणार्‍या त्रासाला सहन करण्याचे धैर्य त्यांच्याकडे नाही.’
    हजरत मोहम्मद स.अ.व. यांनी सांगितले कि ज्या व्यक्तिला असं वाटते कि त्याच्या उपजीविकेमध्ये वाढ व्हावी आणि त्याचे आयुष्य वाढावे तर त्याने आपल्या नातलगांशी चांगले वर्तन ठेवायला हवे. अल्लाहच्या प्रसन्नतेकरिता कुणाला भेट देने, प्रेम-भाव व्यक्त करने अल्लाह च्या नजरेत खूप प्रिय आणि अत्यंत  प्रशंसनीय कार्य आहे. अशा लोकांसाठी हजरत मोहम्मद स.अ.व. यांनी अनेक  उद्घोषणा केल्या आहेत. अशा लोकांचे  अल्लाह समोर मोठे  स्थान आहे.  परलोकामध्ये अल्लाह त्यांना आपल्या सिंहासनच्या सावलीत जागा देईल व त्यांना माफ करेल. अल्लाह कयामतच्या दिवशी म्हणेेल, कुठे आहेत ते लोकं जे माझ्या महानतेकरिता एकमेकांशी प्रेम भावाने राहतात, आज मी त्यांना आपल्या सावलीत ठेवणार, आज माझ्या ऐवजी कुठलाही सहाय्यक नाही. संबंध तोड़ने आणि संपवणे या बद्दल हजरत मोहम्मद स.अ.व. यांनी कठोर निर्देशही दिले आहेत कि संबंध तोड़नारा जन्नत मधे प्रवेश करनार नाही. या संबंधी पवित्र कुरआन ची सुरा राद 25 मध्ये अल्लाहचे  फरमान आहे कि जो कोणी या संबंधांना तोडेल ज्यांना  अल्लाहने जोडण्याचा आदेश दिला आहे आणि जो जमीनीवर  सांप्रदायिकता पसरवत फिरेल ते धिक्काराचे हकदार आहेत. कयामतच्या दिवशी त्यांच्या करिता वाईट ठिकाण सुनिश्‍चित आहे. तुम्ही एकमेकांना पाहून व्यवहार करणारे बनू नये व  जर कोणी अत्याचार करत असेल तर आपणही तसे करू नये या उलट सर्वांशी मिळून मिसळून रहा. वाईटांसोबतही चांगले वागा म्हणजे आयुष्यात सर्व गोष्टी ठीक होतील.          - डॉ एम ए रशीद, नागपूर

Madina
ख्वाब टूटे मगर हौंसले तो जिंदा है
हम वो कौम हैं जहां मुश्किलें शर्मिंदा हैं
प्रेषितपूर्व काळात अरबी लोक इतके वाईट होते की कोणी त्यांच्यावर राज्य सुद्धा करू इच्छित नव्हते. मूर्ती पूजा करणारा, टोळ्या करून राहणारा, उंट आणि बकर्‍या पाळणारा, त्यांच्या चार्‍यासाठी वणवण भटकणारा, खजूर खाणारा, उंट आणि बकरीचे दूध पिणारा, काटक आणि राकट अरबी समाजामध्ये अंधश्रद्धा प्रचंड प्रमाणात व्यापलेली होती. दारू, जुगार आणि व्याभिचार हे त्या काळी प्रचलित असलेले सर्वच अवगुण त्यांच्यात होते. गुलामगिरीची पद्धत अस्तित्वात होती. गुलाम आणि स्त्रीया या दोन समाज घटकांवर जे अत्याचार होत होते त्याचे वर्णन एका लेखात करणे केवळ अशक्य.
    वाचकांच्या लक्षात यावे यासाठी सांगतो की, स्त्रीयांना त्या काळात काडीची किमत नव्हती. कोणी किती स्त्रीयांशी विवाह करावेत याला सीमा नव्हती, वडिलांच्या मृत्यूनंतर सख्खी आई वगळता मोठ्या मुलाच्या ताब्यात वारसा हक्काने बापाच्या सर्व बायका येत होत्या एवढा अनैतिक हा समाज होता. मुलींचा जन्म ही तिरस्करणीय बाब होती, म्हणून मुलगी झाली तर तात्काळ जीवंत गाढून मृत बालिका जन्माला आली असा संदेश देण्यासाठी सुईनींना मोठमोठे नजराने अगोदरच देऊन ठेवले जात. व्यापारी काफिल्यांना लुटण्याचा प्रकार त्यांच्या इतका अंगवळणी पडला होता की, इस्लाम स्विकारल्यानंतर अनेक बेदुईन (भटक्या) अरबांना हेच कळत नव्हते की, दुसर्‍यांच्या काफिल्याला लुटण्यामध्ये वाईट ते काय?
    मात्र त्यांच्या या सर्व दुर्गुुणांसह अनेक सद्गुणही त्यांच्यात होते.          - (उर्वरित पान 2 वर)
त्यासंदर्भात शोधनचे माजी संपादक सय्यद इफ्तेखार अहेमद यांनी लिहिले आहे की,  ”बेदुईन (भटक्या) अरबाला जगात कुणाचीही भीती वाटत नसे. मानवाची नाही की संकटाची नाही. एक भय मात्र त्याला लागून होतं ते म्हणजे मरणोत्तर आपलं काय होणार? या जगी ते सदैव आनंदी जीवन जगायचे. भुकेवर त्यांचं नियंत्रण होतं. अधिकाची त्यांना इच्छा नव्हती. ते सुखी-समाधानी असायचे. उद्याचा विचार ते करीत नसत. या जगातल्या धनसंपत्तीनं वंचित असण्याचं त्यांना काहीच वाटत नसे. ते फार संयमी होते. प्रत्येक अरब आपल्या कबिल्याच्या शिष्टाचारांचं पालन करीत, परंपरा, चालीरीतींचा आदर करीत. सोपवलेली जबाबदारी आनंदानं पार पाडीत. मुक्त जीवन त्यांच्या अत्यंत आवडीचं. तसेच ते व्यावहारिक जीवनदेखील जगत. आपल्या बेदुईन जगण्यावर त्यांना कमालीचा गर्व, आनंद आणि समाधान वाटायचं. अशा प्रत्येक शक्तीशी ते संघर्ष करीत असत जी त्यांना गुलाम बनवून त्यांचा अपमान करू पाहत असे. (प्रेषित मुहम्मद सल्ल. नवयुवगाचे प्रणेते पान क्र. 3)
    त्यांच्या याच अंगभुत गुणांचा प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांनी भरपूर उपयोग करून घेतला. त्यांनी सांगितले की, ” जो जहालत (अज्ञान काळात) मध्ये चांगला तोच इस्लाममध्येही चांगला ठरेल.” आणि नेमकं तसच झालं. बघता-बघता अरबांचा मेकओव्हर झाला. ते जेवढे असभ्य होते तेवढे सभ्य झाले. इतके की शंभर वर्षाच्या आत पृथ्वीच्या एक तृतीयांश पृष्ठभागावर त्यांनी कल्याणकारी इस्लामी राज्यव्यवस्था कायम केली. अज्ञानता, अंधश्रद्धा, मूर्तीपूजा, विषमता, अन्याय आणि अत्याचाराला कंटाळलेल्या जनतेने ज्या-ज्या ठिकाणी मुस्लिम गेले त्या-त्या ठिकाणी त्यांचे स्वागत केले.
    आपल्याकडेच पाहना! मुस्लिम आक्रमकांमुळे भारतात इस्लाम पसरला असा व्यापक गैरसमज आज 21 व्या शतकातही बहुसंख्य लोकांमध्ये पसरलेला आहे. वास्तविक पाहता दक्षिण भारतात इस्लाम मलबारच्या मार्गे मुस्लिम व्यापार्‍यांसोबत आला, तर उत्तर भारतात सुफी संतांसोबत आला. या दोघांच्याही समता मुलक वागण्याने वर्णव्यवस्थेचे चटके सहण करणारा समाज त्यांच्याकडे आकर्षित झाला. मध्ययुगीन काळात मुस्लिम आक्रमकांच्या तलवारीच्या जोरावर भारतात इस्लामचा प्रसार झाला, हे गृहितक मुदलातच चूक आहे, कारण तलवार असो का एके 47, शक्तीच्या बळावर कोणीही कोणाचे विचार बदलू शकत नाही, श्रद्धा बदलणे तर लांबच राहिले. असे करणे शक्य असते तर आज प्रत्येक देशात आधुनिक हत्यार आहेत, त्या बळावर लोकांच्या श्रद्धा सहज बदलता आल्या असत्या. त्या बदलता येत नाहीत यातच सर्व काही आले.
    प्रेषित सल्ल. यांनी 23 वर्षाच्या आपल्या प्रेषितत्वाच्या काळात जे युद्ध केले ते बहुतांशी रक्षात्मक होते. ज्या ठिकाणी आक्रमण केले असेल तेही स्वरक्षणार्थ घेतलेल्या पुढाकाराचे युद्ध होते. आणि आश्‍चर्य म्हणजे या 23 वर्षात झालेल्या युद्धांमध्ये फक्त 1 हजार 18 लोक मारले गेले. त्यात 250 मुस्लिम तर 750 विरोधक होते. यात बनू कुरैजा नावाच्या एका कबिल्याच्या 400 लोकांना जो मृत्यूदंड दिलेला होता त्यांचाही या आकडेवारीत समावेश आहे. म्हणजे ती आकडेवारी जर सोडली तर या सर्व युद्धात विरोधी पक्षांचे फक्त 350 लोकच मारले गेले. कल्याणकारी इस्लामी व्यवस्था स्थापन करण्यासाठी ही युद्धे मानवी इतिहासावर उपकारकच म्हणावे लागले. कारण एवढे लोक तर आपल्या देशात एका आठवड्यात रस्ते अपघातात मरण पावतात.
    इस्लामच्या प्रचार आणि प्रसारामध्ये प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांचे सर्वात मोठे योगदान म्हणजे त्यांनी खरी समता, खरा न्याय आणि खर्‍या करूणेची अमलबजावणी समाजामध्ये करून दाखविली. त्यांनी जमीन नव्हे मने जिंकली. लोकांना असभ्यतेकडून सभ्यतेकडे बोलाविले, प्रेमाने बोलाविले, त्यांच्यावर करूणेचा वर्षाव केला, त्यांना सोबत घेऊन जेवण केले, त्यांच्यावर विश्‍वास ठेवला, त्यांच्यामध्ये खरी-खुरी समता प्रस्थापित केली.
    फतेह मक्कानंतर जेव्हा काबागृहावर चढून अजान देण्याची वेळ आली तेव्हा शिडी नसल्यामुळे कधीकाळी गुलाम राहिलेल्या काळ्याकुट्ट हबशी आदिवासी व्यक्ती ज्यांचे नाव हजरत बिलाल रजि. होते. प्रेषित सल्ल. यांनी आपल्या पवित्र खांद्यावर त्यांना पाय ठेवून काबागृहावर चढविले. हे दृश्य पाहणार्‍या हजारो लोकांच्या किंचाळ्या निघाल्या. या दृश्याने भारावून जावून कित्येक लोक रडू लागले. या दर्जाच्या समतेचा त्यांनी कधी विचारसुद्धा केला नव्हता. जे मुस्लिम लोक प्रेषित सल्ल. यांच्या पवित्र हाताला स्पर्श करण्यासाठी आसूसलेले असत त्या पवित्र प्रेषितांच्या पवित्र खांद्यावर पाय ठेऊन पवित्र काबागृहावर चढण्याचा मान कुठल्या कुलीन अरबी सरदाराला न मिळता हजरत बिलाल रजि. यांच्यासारख्या आदिवाशाला मिळाला. हे दृश्य पाहून लोकांना बिलाल रजि. यांच्या नशीबाचा हेवा वाटू लागला.
    प्रेषित सल्ल. यांच्या शिकवणीचा सार संक्षिप्तरित्या सांगायचा झाल्यास तो त्यांनी हज्जतुल विदाच्या दिवशी अराफातच्या मैदानात जे भाषण दिले होते तो होय. हा एका प्रकारचा मानवी हक्काचा पहिला जाहीरनामाच म्हणायला हवा.
    सय्यद इफ्तेखार अहेमद यांनी प्रेषित सल्ल. यांचे भाषण त्यांच्या भाषेत खालीलप्रमाणे नमूद केलेले आहे. ते लिहितात, प्रेषित सल्ल. म्हणाले की, ”अल्लाहशिवाय कोणी ईश्‍वर नाही, तो एकमेव असून त्याचा कोणी भागीदार नाही. अल्लाहनं आपलं वचन पूर्ण केलं. त्यानं आपल्या भक्तास मदत केली आणि एकट्यानं एकत्रित आलेल्या सगळ्या खोट्या शक्तींना पराभूत केलं.
    हे लोकहोे ! मी सांगतो ते ऐका. मला नाही वाटत आपण पुन्हा एकत्रित येऊ. मला एक वर्ष लाभेल असेही मला वाटत नाही.
    आजचा हा दिवस, हा महिना, हे ठिकाण पवित्र आहे. तसचं लोकहो! सर्वांचं जीवन (रक्त) आणि मालमत्तेचा आदर करा, ते पवित्र आहेत. लक्षात ठेवा, तुम्हा सर्वांना अल्लाह समोर एक दिवस हजर व्हायचंय. तुमच्या कर्मांची मग तिथं विचारपूस होईल. कुणाचं नाहक रक्त सांडू नका. घरादारांचा नाश करू नका. तिथं सर्व कर्माची झडती द्यावी लागेल.
    अज्ञानकाळात झालेल्या खुनांचा सूड घेणं आता रद्द होतंय. सर्वप्रथम मी आपल्या परिवाराच्या खुनाचा बदला माफ करून टाकतो. हारिसचा मुलगा रबीआच्या खुनाचा सूड घेतला जाणार नाही.
    हे लोकहो ! अल्लाहनं तुम्हाला एकच स्त्री-पुरूषा पासून जन्म दिलाय. तुमच्या जमाती आणि टोळ्या बनवल्या त्या एकमेकांच्या ओळखीसाठी. पण अल्लाहपाशी तुमच्यापैकी तोच प्रतिष्ठित आहे जो सदाचारी असेल.
    सारे मानव आदमची संतती आहे. आदम यांना चिखलमातीपासून निर्माण केलंय. कुणा अरबास अरबेतरावर प्रतिष्ठा नाही की अरबेत्तरांना अरबांवर प्रतिष्ठा नाही. तसंच काळ्या माणसाला गोर्‍या माणसावर आणि गोर्‍या माणसाला काळ्या माणसावर प्रतिष्ठा नाही. अज्ञानकाळातल्या सगळ्या प्रतिष्ठा मी माझ्या पायाखाली तुडवित आहे. कुरैशच्या लोकांनो! अल्लाहनं तुमच्या छोट्या अहंकारास नष्ट करून टाकलं. तुमच्या बापजाद्यांच्या पराक्रमांवर घमेंड करण्याला काही अर्थ नाही.
    सावकारी निषिद्ध झाली. व्याजबट्टयाचा व्यवहार निषिद्ध झाला. सर्वप्रथम मी माझे चुलते अब्बास यांचं व्याज रद्द करतो.
    लोकहो ! तुमच्या पत्नींचे तुमच्यावर काही अधिकार आहेत, तसेच तुमचे त्यांच्यावर अधिकार आहेत. आपल्या पत्नीबाबत अल्लाहचं भय बाळगा. अल्लाहस वचन देऊन तुम्ही त्यांना आपल्या भार्या (पत्नी) म्हणून स्वीकारल्या आहेत. त्यांच्याशी सहानुभूतीनं, नरमाई आणि दयेनं वागा.
    कुणा स्त्रीनं आपल्या पतीच्या संपत्तीतून त्याच्या अनुमतीशिवाय काही देणं हे वैध नाही. तुमच्या पत्नीवर तुमचा हा अधिकार आहे की त्यांनी अशा कुणा व्यक्तीस घरी बोलवू नये ज्यास तुम्ही पसंत करीत नाही. त्यांनी आपल्या शीलाचं रक्षण करावं. जर त्यांनी तसं केलं नाही तर तुम्ही त्यांना शिक्षा करू शकता; पण सौम्य प्रकारची. त्यांच्या खाण्या-पिण्याची व्यवस्था करा.
    पाहा ! माझ्यानंतर तुम्ही परत भरकटू नका. आपसांत रक्त सांडू नका. कुरैशच्या लोकांनो! तुमच्या मनांवर या जगाचं ओझं घेऊन तुम्ही अल्लाहसमक्ष उभं राहावं आणि दुसर्‍यांनी सत्कर्म घेऊन यावं असं होऊ नये. तसं झालं तर मी तुमच्या काही कामी येणार नाही.
    कोणी विश्‍वास करून तुमच्याकडे अमानत ठेवली तर विश्‍वासघात करू नका. दिलेलं वचन पाळा. सारे मुस्लिम एकमेकांचे भाऊ आहेत. दुसर्‍यानं तुम्हाला काही राजीखुशीनं दिलं तर ते घ्या. त्याच्या मर्जीशिवाय त्याच्या मालाला हात लावू नका. अन्याय करू नका.
    अल्लाहनं ज्याचे त्याला हक्क दिलेत. आता कोणी कुणाच्या बाबतीत मृत्यूपत्र करू नये.
    ज्याच्या बिछान्यावर बाळानं जन्म घेतला असेल ते बाळ त्याचंच. ज्यानं व्याभिचार केला त्यास दगडानं ठेचून मृत्यूदंड दिला जाईल. त्यांचा हिशेब अल्लाहपाशी होईल.
    कोणी आपलं कुळ बदलू नये, दुसर्‍यास आपला पिता मानू नये. कोणी असं केल्यास त्याचा अल्लाह धिक्कार करील. कर्ज घेतल्यात ते परत करा. कोणी भेटवस्तू दिल्यास तुम्हीही द्या.
    मी तुमच्या दरम्यान एक वस्तू सोडून जातोय. तिला घट्ट धरल्यास तुम्ही कधी मार्गभ्रष्ट होणार नाही. ती ’कुरआन’ आहे ! धर्माच्या बाबतीत अतिरेक करू नका. तुमच्या पूर्वीच्या लोकांचा यामुळेच विनाश झाला, हे लक्षात ठेवा.
    लोकहो ऐका ! आकाश आणि पृथ्वीची निर्मिती झाली त्याला बराच काळ लोटून गेलाय. अल्लाहनं ज्या वेळी आकाश आणि पृथ्वी निर्माण केली त्याचवेळी वर्षाचे बारा महिने ठरवले आहेत. यात चार महिने आदरणीय आहेत. हा (इस्लाम) धर्म कायमस्वरूपी आहे. लक्षात ठेवा माझ्यानंतर नाकारणारे होऊ नका. एकमेकांचं रक्त सांडू नका. सैतान आता निराश झालाय. प्रार्थना करणारे (नमाज अदा करणारे) त्याची पूजा करणार नाहीत; पण तो तुम्हाला एकमेकांविरूद्ध उभं करील.
    तुमचे जे गुलाम, सेवक आहेत त्यांच्याशी चांगलं वागा. तुम्ही खाता तेच त्यांना द्या. तुम्ही घालता तसेच कपडे त्यांना द्या. त्यांनी चूक केल्यास माफ करा.
    ऐका ! तुमच्यावर जर एखाद्या काळ्या अ‍ॅबिसीनियन (निग्रो)  गुलामाला जरी प्रमुख नेमलं गेलं तर त्याच्या आदेशाचं पालन करा. जर तो अल्लाहच्या ग्रंथानुसार निर्णय घेत असेल तर !
    लोकहो ! आपल्या विधात्याची उपासना करा. पाच वेळा नमाज अदा करा. महिनाभर रोजे ठेवा. आपल्या संपत्तीतून जकात अदा करा, खूश दिलानं. अल्लाहच्या घराची हजयात्रा करा. आपल्या प्रमुखाचं पालन करा. तुम्ही जन्नतमध्ये प्रवेश कराल. आणि पाहा, एकाने केलेल्या गुन्ह्यासाठी दुसर्‍याला जबाबदार धरलं जाणार नाही. बापानं केलेल्या गुन्ह्याची शिक्षा त्याच्या मुलाला की मुलानं केलेल्या गुन्ह्याची शिक्षा त्याच्या बापाला दिली जाणार नाही. लोकहो ! माझ्याविषयी तुम्हाला विचारलं जाईल (अल्लाहपाशी) तेव्हा तुम्ही काय उत्तर द्याल?”
    लोक म्हणाले, ”तुम्ही अल्लाहचा धर्म आम्हास पोचता केला याची आम्ही साक्ष देऊ. आपण प्रेषित्वाची जबाबदारी पार पाडली, आमचं भलं केलं.”
    लोकांचं हे बोलणं ऐकूण प्रेषितांनी आपलं बोट आकाशाकडे उंच केलं आणि तीन वेळा उच्चारलं, ” अल्लाह! तू साक्षी आहेस. अल्लाह तू साक्षी आहेस. अल्लाह तू साक्षी आहेस.”
    येणेप्रमाणे एका उम्मी (निरक्षर) प्रेषित सल्ल. यांच्या तर्फे अल्लाहने आपला धर्म पृथ्वीतलावरील सर्व लोकांसाठी पोहोचवला. आता जे या शिकवणीच्या विरूद्ध जगण्याचा प्रयत्न करतील ते अपयशी ठरतील आणि जे प्रेषित सल्ल. यांच्या या शिकवणीनुसार जगतील ते यशस्वी होतील. हाच प्रेषित सल्ल. यांच्या शिकवणीचा सार आहे.

- एम.आय.शेख

माननीय अबू हुरैरा (रजि.) यांच्या कथनानुसार, पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी सांगितले, ‘‘जेव्हा तुमच्यापैकी कोणी ‘इमामत’ (नमाजचे नेतृत्व) करील तेव्हा (परिस्थितीचा अंदाज घेऊन  आणि नमाजींचा विचार करून) नमाज आटोपती घ्यावी कारण तुमच्या मागे दुर्बलही असतील, आजारी आणि वृद्ध लोकदेखील. परंतु जेव्हा तुमच्यापैकी एखादा एकट्याने आपली नमाज  अदा करीतअसेल तर तो नमाजकरिता हवा तेवढा अवधी अधिक देऊ शकतो.’’ (हदीस : बुखारी, मुस्लिम)

माननीय अबू मसऊद अन्सारी (रजि.) यांच्या कथनानुसार, एक मनुष्य पैगंबर मुहम्मद (स.) यांच्याकडे आला आणि म्हणाला, ‘‘अमुक इमाम फङ्काची नमाज दीर्घकाळ पढवितो  त्यामुळे सकाळच्या सामुदायिक नमाजमध्ये मी उशिरा पोहचतो.’’ (अबू मसऊद म्हणतात,) मी यापूर्वी एखाद्या प्रवचनात अथवा भाषणात पैगंबर मुहम्मद (स.) यांना एवढा राग आलेला   पाहिला नाही जेवढा त्या दिवशीच्या भाषणात पाहिला. पैगंबर म्हणाले, ‘‘हे लोकहो! तुमच्यापैकी काही नमाजचे नेतृत्व करणारे अल्लाहच्या भक्तांना अल्लाहची उपासना करण्यापासून  भटकवितात. (खबरदार!) तुमच्यापैकी जो कोणी नमाजचे नेतृत्व करतील त्यांनी नमाज संक्षिप्त करावी, कारण त्यांच्या मागे वृद्धही असतील, मुलेही असतील आणि कामधंद्यासाठी  निघणारे गरजवंतदेखील.’’ (हदीस : मुत्त़फ़क अलैह)

स्पष्टीकरण
‘नमाज संक्षिप्त करावी’ म्हणजे उलटसुलट, घाईघाईत नमाज अदा करणे अथवा पढविणे आणि चार रकअत नमाज दीड मिनिटांत पूर्ण करणे ही इस्लामची नमाज नाही. निश्चितच  नमाजींचा आणि काळ व स्थितीचा अवश्य मर्यादित आदर केला गेला पाहिजे.

माननीय जाबिर (रजि.) यांच्या कथनानुसार, मुआज बिन जबल (रजि.) पैगंबर मुहम्मद (स.) यांच्याबरोबर (‘मस्जिद-एनबवी’मध्ये ‘नफ्ल’ (अनिवार्य नसलेली– ऐच्छिक) नमाज अदा करीत आणि मग आपल्या समुदायाची इमामत करीत असत. त्यांनी एके रात्री इशाची नमाज पैगंबर मुहम्मद (स.) यांच्यासह अदा केली आणि मग आपल्या समुदायाची इमामत केली  आणि ‘सूरह बकरा’चे पठण सुरू केले तेव्हा एका मनुष्याने नमाज समाप्त केली आणि वेगळी आपली नमाज अदा करून घरी गेला. दुसऱ्या नमाजींनी (नमाज अदा केल्यानंतर) त्याला  म्हटले, ‘‘तू विद्रोहाचे काम केले.’’ तो म्हणाला, ‘‘नाही. मी धर्मद्रोहाचे काम केलेले नाही. अल्लाहची शपथ! मी पैगंबर मुहम्मद (स.) यांच्याकडे जाईन. (आणि मुआज यांच्या दीर्घ  नमाजची गोष्ट सांगेन.)’’ मग तो पैगंबरांकडे येऊन म्हणाला, ‘‘हे अल्लाहचे पैगंबर! आम्ही उंटांद्वारे शेताला पाणी देण्याचे काम करतो (मजुरीवर लोकांच्या बागा आणि शेतीच्या  सिंचनाचे काम करतो). दिवसभर आमच्या कामात व्यस्त असतो आणि मुआज यांची स्थिती अशी आहे की इशाची नमाज पैगंबरांसमवेत अदा करून गेले आणि सूरह बकराचे पठण सुरू  केले (आम्ही दिवसभर कंटाळलेलो असल्याकारणाने इतका वेळ कसे उभे राहू शकतो)?’’ हे सर्व पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी ऐकल्यानंतर मुआजकडे वळले आणि म्हणाले, ‘‘हे मुआज!   तुम्ही लोकांमध्ये भांडणे लावू इच्छिता काय? ‘वश्शमसि व जुहाहा’चे पठण करा, ‘वल्ललि इ़जा य़गशा’चे पठण करा, ‘सब्बिहिस्मा रब्बिकल अअला’चे पठण करा.’’

हदीस : बुखारी व   मुस्लिम

- मु. अजहरूद्दीन सिद्धिकी
    समाजातील प्रत्येक स्त्री व पुरुषाच्या विकासातील सर्वात मोठा अडसर कृत्रिम विषमता आहे आणि ही समाज विकासात विषाचे काम करते. सत्याचा प्रसार आणि असत्याला प्रतिबंध घालणे या महान कार्यात पुरुषाबरोबर स्त्रीला सुद्धा इस्लाम समान दर्जात्मक कार्य करण्याची शिकवण देतो. समाज नव-निर्माण कार्यात पुरुषाबरोबर स्त्रियां कार्यरत आहेत. इस्लामने स्त्रियांना चार भींतीच्या आत कोंडून ठेवले नाही. आर्थिक, सामाजिक, राजकीय आणि शैक्षणिक क्षेत्रात संधी उपलब्ध आहेत आणि समान अधिकार बहाल केले आहेत. या विषयीची चर्चा या पुस्तकात आली आहे.

आयएमपीटी अ.क्र. 165       -पृष्ठे - 12   मूल्य - 10      आवृत्ती - 2 (2014)
डाउनलोड लिंक :  https://app.box.com/s/9k5o900hacdmea5uz20evhfhfhsibvcm

महेका करते हैं फूल काटों की ही हिफाजत में
वर्ना फुलों में महेकने की जुर्रत ना होती
मुलींचे संगोपन हे फुलांच्या संगोपनासारखेच असते. अल्लाहने त्यांच्या आजूबाजूला एक मजबूत सुरक्षा कवच तयार केलेले आहे. लग्नाअगोदर वडिल तिच्या सुरक्षेकडे प्राणपणाने लक्ष देतात आणि लग्नानंतर ही जबाबदारी पतीवर येते. आजकाल लग्नाअगोदर ज्या मुली वाममार्गाला जात आहेत त्यांच्यामध्ये अश्‍लिलता आणि अर्धनग्न राहून आपल्या स्त्रित्वाची ओळख स्वतःहून विसण्याची प्रवृत्ती वाढत असल्याचे दिसून येत आहे. पुरूषांसारखे कपडे घालणे, त्यांच्यासारखे बोलणे-वागणे, अपरिचित पुरूषांशी धाडसाने बेधडक संबंध स्थापित करणे, शृंगार करून कमी कपड्यात सार्वजनिक ठिकाणी व पार्ट्यांमध्ये वावरणे, आपल्या नखर्‍याने मुलांना आपल्याकडे आकर्षित करण्याचा प्रयत्न करणे हा सारा निर्लज्जपणा आज  समाजातील अनेक महिला/तरूणींमध्ये वाढलेला आहे. त्याचा वाईट परिणाम रोज कुठल्या ना कुठल्या वाईट बातमीच्या स्वरूपाने समाजासमोर येत आहे. तरी परंतू बहुतांशी लोक या बातम्यांपासून काही बोध घेत असल्याचे दिसून येत नाही. आपल्या किंवा अन्य जातीच्या मुलांबरोबर मुस्लिम मुलींचे पळून जाण्याचे प्रकार अलिकडे वाढलेले आहेत. हे याचसाठी होत आहे की, संबंधित मुलींचे वडील हे आपल्या मुलींच्या सर्वांगीण सुरक्षिततेबाबत पुरेसे लक्ष देत नाहीयेत. त्यांनीही बदलत्या काळाप्रमाणे आपल्या मुलींना आवश्यकतपेक्षा जास्त स्वातंत्र्य दिलेले आहे. असेही शक्य आहे की मुलींच्या उच्चशिक्षणाला नजरेसमोर ठेउन त्यांच्याकडून मुलींच्या समजूतदारपणावर विश्‍वास ठेवला जात असेल. असेही शक्य आहे की मुली उच्चशिक्षित झाल्याने त्यांच्यामध्ये पुरेसा आत्मविश्‍वासही निर्माण होतो. स्वतःच्या भविष्याबद्दल त्या स्वतः योग्य निर्णय घेऊ शकतात. या भावनेतूनही ते आपल्या मुलींच्या सुरक्षिततेची जास्त काळजी करत नसावेत, ती अबला नसून सबला आहे, आधुनिक मुलगी आहे, स्वतःचे रक्षण स्वतः करू शकते म्हणून तिच्या सुरक्षिततेबद्दल वडिल फारसे लक्ष देत नसावेत आणि इथेच ही वडिलधारी मंडळी चुकत आहे. त्यांचा निष्काळजीपणा आणि जबाबदारी न उचलण्याची प्रवृत्ती आणि या सर्वांपेक्षा जास्त शरीयतने स्त्रीयांबाबत दिलेल्या आचारसंहितेची अवहेलना करण्याची हिम्मत या सर्व गोष्टींचे एकत्रित परिणाम अनेक मुलींना भोगावे लागत आहेत. सभ्यपणाच्या मुखवट्याआड टपून बसलेल्या लांडग्यांच्या तावडीत अशा बर्‍याच मुली सापडत आहेत. अनेक मुलींचे भौतिक शिक्षण जरी उच्च दर्जाचे होत असले तरी धार्मिक शिक्षण मात्र जेमतेमच असल्यामुळे ज्या गोष्टी लग्नानंतर करावयाचे निर्देष शरियतने दिलेले आहेत, त्याचे पालनही बर्‍याच मुलींकडून केले जात नाही. त्या प्रेमामध्ये आंधळ्या होवून मुलांच्या भूलथापांना बळी पडून शरियतने घालून दिलेल्या मर्यादांचे लग्नापूर्वीच उल्लंघन करीत आहेत.
    समाजात अशाही घटना दृष्टीगोचर होत आहेत की, अनेक तरूण लग्नकरून आपल्या तरूण पत्नीची सुरक्षा करण्याची जबाबदारी विसरून लग्नानंतर काही दिवस सोबत राहून कमाई करण्याच्या नादात विदेशात निघून जात आहेत व तेथून फक्त मोबाईलवर बोलून पत्नीचे समाधान करण्याचा अयशस्वी प्रयत्न करतांना दिसून येत आहेत. अशा परिस्थितीत पत्नी आपल्या सासुरवाडीतच राहत असेल तर ती आपल्या सासू-सासर्‍यांचे फारसे ऐकत नाही. त्यांच्याशी पटत नसल्याचे कारण सांगून स्वतःच्या माहेरी किंवा स्वतंत्र राहते. नवर्‍याकडून येत असलेला पैसा आणि नको तेवढे स्वातंत्र्य मिळाल्यामुळे अनेक महिला त्या स्वातंत्र्याचा दुरूपयोग करून वाममार्गाला लागत असल्याचे एकंदरित चित्र आहे. त्यातल्या त्यात धार्मिक शिक्षणाचा जर अभाव असेल तर अशा महिलांचे पाय चुकीच्या मार्गाकडे वळण्याची जास्त शक्यता असते. शिवाय वाममार्गासाठी समाजामध्ये आधिपासूनच पोषक असे वातावरण असल्यामुळे अशा घटनांमध्ये दिवसागणिक वाढ होत आहे. स्पष्ट आहे यात चूक पतीची आहे. लग्न झाल्याबरोबर पत्नीच्या संरक्षणाची सर्वांगीण जबाबदारी आपल्यावर येते, हीच गोष्ट अनेक तरूण विसरतांना दिसून येत आहेत. त्यातूनच अशा चुकीच्या घटना घडत आहेत.
    शेवटी एक गोष्ट स्पष्ट आहे की, या सर्व परिस्थितीचा अंतिमतः वाईट परिणाम स्त्रीवरच होतो. अनेकवेळा गुंतागुंत निर्माण होऊन स्त्रीयांंचा एक तर बळी जातो किंवा त्या आत्महत्या करतात. जी मुलगी फुलासारखी होती. लग्नानंतर केवळ तिचे योग्य संरक्षण न केल्या गेल्यामुळे तिची अवस्था बिना काट्याच्या गुलाबासारखी होवून जाते, जिच्यापर्यंत कोणाचाही हात सहज पोहोचतो. एकंदरित कमाई करण्यासाठी जातांना एकतर लग्न करू नये किंवा केल्यास विदेशात जाण्याचा विचार सोडून आपल्याच देशात जे काही उपजिविका मिळेल त्यावर समाधान मानावे. यातच त्यांचे स्वतःचे, त्यांच्या कुटुंबाचे आणि समाजाचे हित निहित आहे.

- फेरोजा तस्बीह
मिरजोळी, 9764210789

’फतवा’ म्हणजे इस्लामी शरीअतचा एक धर्मशास्त्रीय दृष्टीकोन. परंतु काहीजण याला धार्मिक न्यायालयाचा आदेश समजतात. याचे कारण हे आहे की काही हास्यास्पद फतव्यांचा प्रचार केला जातो. ज्यामुळे जनसामान्यात ही धारणा निर्माण झाली की अधिकांश मुसलमान अशा प्रकारचे फतवे मान्य करतात आणि त्यांचे पालनही करतात. वास्तविक सामान्य मुसलमानांपैकी खूप कमी असे आहेत जे मुफ्तीजवळ एखाद्या प्रकरणासंबंधी कायद्याचा सल्ला घेण्यासाठी जातात.
    एखादा फतवा विचित्र आणि न्यायमूल्यांशी विसंगत वाटला तरीसुद्धा. तथापि त्यात असा विवाद निर्माण व्हायला नको, ज्या प्रकारचा विवाद आज दिसून येत आहे. मीडिया (प्रसारमाध्यमे) विलक्षण आणि मुर्खतापूर्ण गोष्टींच्या शोधात असतो आणि याद्वारे तो इस्लामी धार्मिक संस्थांच्या प्रतिमेला गालबोट लावू इच्छितो, म्हणूनच तो अशा प्रकारच्या दस्तावेजांवर तुटून पडतो आणि त्यासंबंधी आरडा ओरड करतो. देशात सहस्त्रावधी मदरसे आहेत आणि या मदरशांमध्ये विवाद मिटविणार्‍या कमेट्यादेखील आहेत, तेव्हा त्या ठिकाणी एखाद्या विशिष्ट खटल्या संदर्भात अनेक प्रकारचे धार्मिक दृष्टीकोन येऊ शकतात. विचित्र बाब ही की मीडिया काही फतव्यांनी उराशी कवटाळून त्याला निर्णायक रूप देतो आणि मग त्याला रूढिवादाचा नमूना म्हणून सादर करतो. याहून क्लेशदायक बाब ही की लोकांच्या मते अधिकांश मुसलमान अशा धार्मिक सल्ला-मसलतींशी अत्याधिक ओढ राखतात. ही गोष्ट योग्य पार्श्‍वभूमीत समजून घेण्याकरिता हे लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे की फतवा म्हणजे एखाद्या न्यायाधीशाने दिलेला निकाल नव्हे. हा केवळ धर्मशास्त्रीय दृष्टिकोन आहे. इंग्रजीचा एक विश्‍वकोष ’ए शॉर्टर इन्सायक्लोपीडिया ऑफ इस्लाम’ फतव्याची व्याख्या अशा प्रकार करतो;(अनुवाद) ”हा मुफ्तीद्वारे दिलेला एक औपचारिक कायदेशीर दृष्टीकोन आहे, जो एखाद्या न्यायाधीशाने किंवा एखाद्या व्यक्तीने विचारलेल्या प्रश्‍नाचे उत्तर म्हणून आहे.”फतवे केवळ दृष्टीकोनाचे स्थान राखतात आणि हे कुणावर बंधनकारक नसतात. यांना मान्यही केले जाऊ शकते आणि अस्विकृतही केले जाऊ शकते. ज्या लोकांकडे या दृष्टिकोनाची विचारणा केली जाते. तेदेखील फतवा मानण्यावर किंवा त्याचे पालन करण्यावर आग्रह धरत नाही. ते स्वतः म्हणतात की तुम्ही वाटेल तसे याला मान्यही करू शकतात आणि अमान्यही करू शकतात. जे लोक गुंतागुंतीच्या समस्यांना तोंड देतात, ते धार्मिक संस्थांकडून धर्मशास्त्रांसबंधीचे मार्गदर्शन घेतात आणि जेव्हा ते यांना स्वभावतः परस्पर विरोधी असल्याचे पाहतात तेव्हा त्यांना नवल वाटत नाही.

माननीय इब्ने अब्बास यांच्या कथनानुसार, पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी सांगितले, ‘‘ज्या मनुष्याने अल्लाहकडे बोलविणाऱ्या (मुअ़िज़्जन) चा आवाज ऐकला आणि त्याला त्या आवाजाकडे   जाण्यापासून रोखणारा त्याच्याकडे बहाणाही नसेल तर त्याने एकट्याने अदा केलेली ती नमाज (अंतिम निवाड्याच्या दिवशी) मान्य केली जाणार नाही.’’
लोकांनी त्यावर पैगंबर मुहम्मद (स.) यांना विचारले, ‘‘बहाण्याचा अर्थ काय? आणि कोणकोणत्या बाबी बहाणा बनू शकतात?’’
पैगंबर म्हणाले, ‘‘भय आणि आजारपण.’’ (हदीस : अबू दाऊद)

स्पष्टीकरण
प्राण जाण्याचे ‘भय’. एखाद्या शत्रूमुळे अथवा एखादे श्वापद आणि सापामुळे आणि मस्जिदपर्यंत जाता येणे शक्य नाही असे ‘आजारपण’. वादळी वारा, पाऊस आणि नेहमीपेक्षा अधिक  थंडीदेखील बहाणा बनू शकते. परंतु थंड हवेच्या ठिकाणी थंडीचा बहाणा केला जाऊ शकत नाही, त्याचप्रमाणे उष्ण विभागांत कधी कधी अधिक थंडी पडते आणि ती त्यांच्या जीवावर  उठण्याची शक्यता असते, अशी थंडी बहाणा बनू शकते. अशाप्रकारे त्या वेळी मनुष्याला कमी-अधिक प्रमाणातील शौच अथवा लघुशंकेची आवश्यकता भासल्यास तेदेखील बहाणा ठरू शकते.

माननीय अब्दुल्लाह बिन मसऊद (रजि.) यांच्या कथनानुसार, (पैगंबर मुहम्मद (स.) यांच्या काळात) आमची स्थिती अशी होती की आजारी व्यक्ती आणि धर्मद्रोही व्यक्तीव्यतिरिक्त  आमच्यापैकी कोणी सामूहिक नमाज चुकवित नव्हता आणि त्या धर्मद्रोही व्यक्तीचे वैमनस्य माहीत होते. तसेच (त्या काळात लोकांची स्थिती अशी होती की) आजारी असूनही काहीजण  दोन माणसांचा आधार घेऊन मस्जिदमध्ये पोहचत होते आणि सामुस्रfयक नमाज अदा करीत होते. अब्दुल्लाह इब्ने मसऊद यांनी याबाबतीत सांगितले की, अल्लाहचे प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी आम्हाला ‘सुन्नतुल-हुदा’ शिकविल्या. (‘सुन्नतुलहुदा’ म्हणजे मुस्लिम जनसमुदायाला अनुसरण्यास सांगण्यात आलेल्या आणि कायद्यात्मक दर्जा प्राप्त असलेल्या पैगंबराचरण  पद्धती. या पद्धतींपैकी एक पद्धत म्हणजे ज्या मस्जिदीतून अजान दिली जाते त्या मस्जिदीत नमाज अदा करणे होय.) अशीही एक ‘रिवायत’ (पैगंबर मुहम्मद (स.) यांच्या तोंडून  ऐकलेली गोष्ट त्यांच्याच शब्दांत इतरांना सांगणे) आहे की त्यांनी सांगितले, ‘‘ज्या मनुष्याला ही गोष्ट पसंत असेल की त्याची आज्ञापालन करणाऱ्या भक्ताच्या स्वरूपात भविष्यात  अंतिम निवाड्याच्या दिवशी अल्लाहशी भेट होईल तेव्हा त्याने त्या पाच नमाजींची देखरेख केली पाहिजे आणि त्या नमाजी मस्जिदमध्ये सामूहिकरीत्या अदा केल्या पाहिजेत कारण  अल्लाहने तुमच्या पैगंबरांना (मुहम्मद (स.) यांना) ‘सुन्नते हुदा’चे प्रशिक्षण दिले आहे आणि या नमाजी ‘सुन्नते हुदा’पैकी आहेत आणि जर तुम्ही तुमच्या घरात नमाज अदा कराल,  जसे- हे धर्मद्रोही लोक आपल्या घरांमध्ये नमाज अदा करतात, तर तुम्ही आपल्या पैगंबरांच्या (मुहम्मद (स.) यांच्या) आचरण पद्धती सोडून द्याल आणि जर तुम्ही आपल्या  पैगंबरांच्या आचरण पद्धती सोडल्या तर सरळमार्ग विसरून जाल.’’ (हदीस : मुस्लिम)

- सुलतान अहमद इस्लाही
    आज जगामध्ये मानवाधिकार आणि बालकल्याणाचा उदोउदो करणारे बरेच जण आहेत परंतु इस्लाम शासित काळात बालकांचा जो विकास झाला, त्याचे उदाहरण इतिहासात कोठेच सापडत नाही. याची चर्चा या पुस्तकात आली आहे.
    आपल्या भारत देशात सध्या अन्याय व शोषणाची विविध रूपे पाहावयास मिळतात. त्याचे एक रूप `बालमजूरी' आहे. बालमजूरीच्या या तीऋा वणव्यात आपल्या देशातील असंख्य बालकांना बळी पडावे लागत आहे. परिणामी ही फुले उमलण्यापूर्वीच कोमजतात.

आयएमपीटी अ.क्र. 163  -पृष्ठे - 16      मूल्य - 07      आवृत्ती - 1 (2009)

डाउनलोड लिंक :  https://app.box.com/s/yjlpftm96q3hcynqtrgagyvnt4xj4rgg

Truth
आम्हीम्ही कधीच हा दावा केलेला नाही आणि आमच्यामध्ये जोपर्यंत थोडीफार समज असेल तोपर्यंत मुळीच हा दावा करू शकणार नाही की, फक्त आमचीच संघटना सत्य मार्गावर आहे आणि जे आमच्या संघटनेमध्ये नाहीत ते सत्यमार्गावर नाहीत. आम्ही कधीच लोकांना आमच्या संघटनेकडे बोलाविलेले नाही. आम्ही तर बोलावतो फक्त त्या कर्तव्याकडे जे कर्तव्य एक मुस्लिम असल्याच्या नात्याने आमच्या आणि तुमच्यावर समानपणे लागू आहेत. जर आपण आधिपासूनच ते कर्तव्य पार पाडत असाल तर आपण सत्य मार्गावर आहात. मग आपण आमच्यासोबत मिळून ते काम करा किंवा स्वतंत्रपणे करा. परंतु ही गोष्ट कुठल्याही पद्धतीने मान्य होण्यासारखी नाही की तुम्ही स्वतःही उठणार नाही आणि जे उठलेले आहेत त्यांचीही साथ देणार नाही. आणि वेगवेगळी कारणे सांगून धर्माच्या स्थापनेपासून आणि लोकांना धर्माची साक्ष देण्याच्या जबाबदारीपासून तोंड लपवाल किंवा आपली शक्ती त्या कामात लावाल ज्यामुळे इस्लामऐवजी दुसरीच कुठलीतरी व्यवस्था स्थापित होत असेल आणि इस्लाम ऐवजी कुठल्या दुसर्‍याच गोष्टीची आपण साक्ष देत असल्याची ग्वाही आपल्या वर्तनामुळे मिळत असेल. हे प्रकरण एखाद्या भौतिक गोष्टीसंबंधी असते तर कदाचित तुमचे हिले-बहाने चालले असते. परंतु हे प्रकरण त्या अल्लाहशी संबंधित आहे जो की तुमच्या मनामधील गोष्टीसुद्धा जाणतो. त्याला कुठल्याही युक्तीने धोका देता येत नाही.
    याबाबतीत कुठलाच संशय नाही की, या एकाच उद्देशासाठी आणि एकाच कामासाठी अनेक संघटना बनविणे सकृतदृष्ट्या चुकीचे वाटत असेल आणि म्हणून या संघटनेमध्ये फूट पडण्याचीही भीती वाटत असेल. परंतु जेव्हा इस्लामी व्यवस्था उध्वस्त झालेली दिसत असेल तर अशा परिस्थितीत प्रश्‍न फक्त त्या व्यवस्थेला चालविण्याचाच नाही तर तिच्या पुनर्स्थापनेचा प्रश्‍न समोर असेल तर हे शक्यच नाही की अगदी सुरवातीलाच अशा प्रकारची एकच संघटना बनू शकेल की जिच्यामध्ये मुस्लिम समाजातील सगळेच लोक सामील होतील, ज्या संघटनेमध्ये सामील होणे प्रत्येक मुस्लिमासाठी अनिवार्य होईल आणि जिच्यापासून विलग राहणार्‍यांना पथभ्रष्ट आणि केवळ संघटनेत न आल्यामुळे धर्मभ्रष्ट मानले जाईल.
    कामाच्या सुरूवातीला याशिवाय कुठला दुसरा मार्ग नाही की वेगवेगळ्या ठिकाणी वेगवेगळ्या संघटना या कार्यासाठी तयार व्हाव्यात आणि आपापल्या पद्धतीने त्यांनी कामं करावीत. शेवटी या सर्व संघटना एकच होतील, तेव्हा जेव्हा त्या खरोखरच स्वार्थी नसतील आणि खर्‍या मनाने इस्लामच्या पुनर्स्थापनेच्या उद्देशासाठी इस्लामी पद्धतीनेच काम करत असतील. सत्यमार्गावर चलणारे फार काळ एकमेकांपासून दूर राहू शकत नाहीत. सत्य त्यांना एकत्र केल्याशिवाय राहत नाही. कारण सत्याची प्रवृत्तीच अशी आहे की तो आपल्या मानणार्‍यांना एकत्र जोडतो. एकमेकांच्या मनामध्ये एकमेकांविषयी प्रेमाची भावना उत्पन्न करतो आणि अशा बेमालुपणे एका रंगात रंगतो की, सगळ्या संघटना शेवटी एक रंग होवून जातात. फूट तर केवळ त्याचवेळेस पडते ज्यावेळेस सत्याच्या सोबत काही ना काही असत्याची भेसळ असते किंवा वरून प्रदर्शन फक्त सत्याचे असते आणि आतून असत्य मार्गाची कास धरलेली असते.
    आता मी थोडक्यात हे ही स्पष्ट करू इच्छितो की, जे लोक आमच्या संघटनेला पसंत करतात आणि तिच्यामध्ये येतात, त्यांच्याकडून आम्हाला काय अपेक्षा आहे? आणि त्यांच्यासाठी आमच्याकडे कुठले काम आहे? आमच्या संघटनेतील सदस्यांकडे आमची मागणी बिल्कुल तीच आहे जी इस्लामची मागणी प्रत्येक मुस्लिमांकडून आहे. आम्ही इस्लामच्या मागणीपासून यत्कींचितही दूसरी कुठली मागणी वाढवू इच्छित नाही किंवा कमी करू इच्छित नाही. आम्ही प्रत्येक व्यक्तीसमोर इस्लामला कुठल्याही प्रकारची काटछाट न करता सादर करतो आणि त्याला सांगतो की, या व्यवस्थेला जाणून-बुजून, समजून -उमजून स्वीकार करा. हा तुमच्याकडून काय अपेक्षा करतो त्या योग्य पद्धतीने अदा करा. आपले विचार, आपल्या मनातील गोष्टी आणि आपले कार्य यामधून त्या सर्व गोष्टी काढून फेकून द्या ज्या की, इस्लामी आदेश आणि त्याच्या आत्म्याच्या विरूद्ध असतील, आणि जगाला कळू द्या की तुमचं पूर्ण जीवन मूर्तीमंत इस्लाम आहे. तुमचं जीवन हेच इस्लामची साक्ष बनली पाहिजे. बस्स हेच आमच्या संघटनेमध्ये सामील होण्याचे शुल्क आहे आणि हाच आमच्या संघटनेच्या सदस्यत्त्वाचा नियम आहे. आमची संघटना, आमच्या संघटनेचे नियम आणि प्रत्येक ती गोष्ट जिच्याकडे आम्ही दुसर्‍यांना बोलावितो सगळ्यासमोर इतक्या स्पष्ट आहेत की, प्रत्येक व्यक्ती त्याचे विश्‍लेषण करून हे स्वतः हे ठरवू शकतो की, आम्ही खर्‍या इस्लाममध्ये, म्हणजे त्या इस्लाममध्ये ज्याचा पाया कुरआन आणि सुन्नाह आहे, यात काही कमी केलेले नाही आणि यात काही वाढविलेले नाही. आणि आम्ही प्रत्येक क्षणी या गोष्टीसाठी तयार आहोत की कोणी आमच्या विचारांमध्ये आणि आचरणामध्ये अशी कुठलीही गोष्ट दाखवेल जी की कुरआन आणि सुन्नतच्या आदेशांपेक्षा वेगळी असेल तर आम्ही तात्काळ त्या गोष्टीला आमच्यामधून काढून टाकू. आणि ज्या गोष्टीच्या बाबतीत आम्हाला कोणी दाखवून देईल की, अमुक एक गोष्ट कुरआन आणि सुन्नतच्या शिकवणीमध्ये सामील आहे आणि आमच्या संघटनेमध्ये नाही तर कुठल्याही प्रकारची तमा न बाळगता आम्ही ती गोष्ट स्विकारू. कारण की आम्ही उठलोच यासाठी की इस्लामला पूर्णपणे, त्यात कुठलीही गोष्ट कमी किंवा जास्त केल्याशिवाय, पुनर्स्थापित करू आणि त्याचीच साक्ष देऊ. जर आम्ही हे करू शकत नसू, तर आमच्यापेक्षा मोठा अत्याचारी आणि पाखंडी कोण असेल?

शदाद बिन औस यांच्या कथनानुसार, पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी सांगितले, ‘‘ज्याने दाखविण्यासाठी नमाज अदा केली त्याने ‘शिर्क’ केले (अनेकेश्वरत्व अवलंबिले) आणि ज्याने  दाखविण्यासाठी रोजा ठेवला त्याने ‘शिर्क’ केले आणि ज्याने दाखविण्यासाठी ‘सदका’ (दानधर्म) केले त्याने ‘शिर्क’ केले.’’ (हदीस : मुस्नद अहमद)

स्पष्टीकरण
या शिकवणीद्वारे पैगंबर मुहम्मद (स.) हे सांगू इच्छितात की प्रत्येक पुण्याईचे कार्य अल्लाहची प्रसन्नता प्राप्त करण्यासाठी असावे. असे कार्य करण्यापूवी असा संकल्प (नियत) असावा की ‘‘हा माझ्या स्वामीचा आदेश आहे आणि मला त्याच्याच प्रसन्नतेची काळजी आहे.’’ दुसऱ्यांच्या दृष्टीने सदाचारी बनण्यासाठी आणि त्यांना खूश करण्यासाठी जे पुण्याचे काम  केले जाईल त्यास कसलेही मूल्य नसते. अल्लाहची प्रसन्नता प्राप्त करण्यासाठीच्या संकल्पासह करण्यात आलेल्या कार्यालाच किंमत असते.

सामूहिक नमाज
माननीय अब्दुल्लाह बिन उमर (रजि.) यांचे कथन आहे. मूळ हदीसमध्ये ‘फ़ज्ज’ हा शब्द आला आहे, याचा अर्थ आहे ‘अलिप्त राहणे’. सामूहिक (जमाअतसह) नमाजमध्ये सर्व प्रकारचे  मुस्लिम सहभागी असतात. श्रीमंत, गरीब, चांगले कपडे परिधान करणारे आणि फाटके कपडे परिधान करणारेदेखील. ज्या लोकांमध्ये मोठेपणाची घमेंड असते आणि संपत्तीच्या नशेत   धुंद असतात त्यांना त्यांच्याबरोबर दुसरा कोणी उभे राहणे आवडत नाही, म्हणून ते नमाज आपल्या घरात अदा करतात. पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी या रोगाचा इलास असा सांगितला   आहे, ‘‘सामूहिक नमाज अदा करा, आपल्या घरात अथवा मस्जिदमध्ये एकट्याने नमाज अदा करू नका.’’ (हदीस : मुस्लिम)

स्पष्टीकरण
त्याचप्रमाणे सामान्यत: सामूहिक नमाज अदा करताना ‘शैतानी’ (वाईट) विचार कमी निर्माण होतात आणि मनुष्याचा अल्लाहशी संबंध दृढ होतो. म्हणूनच पैगंबर मुहम्मद (स.) यांच्यानुसार सामूहिक नमाज अदा करण्याचा दर्जा २७ पटींनी अधिक असतो. हीच हकीकत पुढील हदीस (५३) मध्ये उद्धृत करण्यात आली आहे.

माननीय अबी बिन कअब यांच्या कथनानुसार, पैगंबर मुहम्मद (स.) यांनी सांगितले, ‘‘दुसऱ्या मनुष्याबरोबर अदा करणाऱ्या मनुष्याची नमाज, त्याने एकट्याने अदा केलेल्या नमाजच्या  तुलनेत अधिक ईमान विकसित होण्याचे कारण बनते. दोन मनुष्यांबरोबर अदा केलेली नमाज, एका मनुष्याबरोबर अदा केलेल्या नमाजच्या तुलनेत अधिक ईमान विकसित होण्याची  सबब बनते. तसेच अधिक संख्येत असलेल्या लोकांसह अदा केलेली नमाज अल्लाहला अधिक पसंत आहे. (तितका अधिक अल्लाहशी संबंध दृढ होईल.)’’ (हदीस : अबू दाऊद)

माननीय अबू दरदा (रजि.) यांच्या कथनानुसार, ज्या वस्तीत अथवा गावात तीन मुस्लिम असतील आणि तेथे सामूहिक (जमाअतसह) नमाज अदा केली जात नसेल तर त्यांच्यावर  शैतान प्रभुत्व प्राप्त करतो. तेव्हा सामुस्रfयक नमाज अदा करण्याची स्वत:वर सक्ती करा कारण कोल्हा फक्त त्या शेळीला खातो जी आपल्या चरण्याच्या ठिकाणापासून आणि आपल्या  
कळपापासून वेगळी झालेली असते. (हदीस : अबू दाऊद)

स्पष्टीकरण
या हदीसमध्ये ही हकीकत व्यक्त करण्यात आली आहे की सामूहिक नमाज अदा करणाऱ्यांवर अल्लाहची कृपावृष्टी होते आणि तो त्यांचे रक्षण करतो, परंतु जेथे ‘जमाअत’सह नमाजचे  आयोजन केले जात नाही तेव्हा अल्लाह आपला रक्षण आणि देखरेखीचा हात काढून घेतो आणि ते लोक शैतानाच्या ताब्यात जातात. मग ते शैतानाला पाहिजे तसे बळी पडतात आणि  हव्या त्या मार्गाने नेतो. जसे- शेळ्यांचा कळप आपल्या कुरणाजवळ असतात तेव्हा दोन प्रकारच्या संरक्षणात असतात, एक मालकाच्या संरक्षणातमुळे आणि दुसरे त्या शेळ्या एकत्रित  असल्याकारणाने (एकता). या दोन्ही कारणांमुळे कोल्हा त्यांची शिकार करू शकत नाही. परंतु जर एखादी मूख शेळी आपल्या मालकाच्या इच्छेविरूद्ध कुरणातून बाहेर पडून मागे राहिली  अथवा पुढे गेली तर अतिशय सहजतेने कोल्हा तिची शिकार करतो, कारण आता ती दुर्बलही आहे आणि मालकाच्या संरक्षणापासूनही स्वत:ला वंचित करून घेतले आहे.

- सय्यद हामिद अली
    या पुस्तकात नास्तिक व अनेकेश्वरवादीच्या विचार सरणीवर चर्चा करण्यात आली आहे. या दोन्ही विचार सरणी सृष्टीतील वस्तुंच्या सामर्थ्यांनी प्रभावित होऊन जन्मल्या आहेत. याउलट एकेश्वरत्वाची विचारसरणी मुळात सृष्टीतील प्रत्येक शक्तीचा इन्कार करण्यावर आधारित आहे. ज्ञानविज्ञान व पाश्चात्य इतिहास जाणकारांना चांगले माहित आहे की इस्लामचा एकेश्वरत्व आणि मुस्लिमांच्या ज्ञानविज्ञान व संशोधनामुळेच युरोप आज प्रगत आहे.
    एकेश्वरत्वाने कोणत्याही अजस्त्र वस्तूला देव मानले नाही आणि त्याची पूजा केली नाही ती भीती बाळगली नाही. उलट निर्भयपणे त्यावर संशोधन केले, अंधश्रद्धा नष्ट केल्या आणि विज्ञान व संशोधनात अभूतपूर्व कामगिरी केली. या उलट चित्र दुसरीकडे सापडते.

आयएमपीटी अ.क्र. 162     -पृष्ठे - 32    मूल्य - 18       आवृत्ती - 2 (2014)
डाउनलोड लिंक : https://app.box.com/s/8e3uf39lokpfz484om9jb94eod4aiyoh

statcounter

MKRdezign

Contact Form

Name

Email *

Message *

Powered by Blogger.
Javascript DisablePlease Enable Javascript To See All Widget