Latest Post

इस्लामने स्त्रीला अन्याय व अत्याचाराच्या जाळ्यातून बाहेर काढले. तिला न्याय दिला. तिला सर्व मानवीय अधिकार दिले, वागणूक, प्रतिष्ठा व श्रेष्ठत्व प्रदान केले आणि समाजास तिचा सन्मान करण्यास शिकविले. स्त्रीवर होणाऱ्या अत्याचाराच्या व गुलामीच्या विरुध्द इस्लामने आवाज उठविला की ज्यामुळे संपूर्ण जग हादरून गेले. इस्लामच्याच प्रभावामुळे तिच्या पूर्वीच्या दास्यत्वाच्या दशेस योग्य व यथार्थ ठरविण्याचे साहस आज कुणीही करू शकत नाही. कुरआन स्पष्टोक्ती आहे,
‘‘लोकहो, आपल्या पालनकर्त्याच्या कोपचे भय बाळगा ज्याने तुम्हाला एका जीवापासून निर्माण केले आणि त्याच जीवापासून त्याची सहचारिणी बनविली आणि त्या दोघांच्यापासून पुष्कळ पुरुष व स्त्रिया जगात पसरविल्या. त्या अल्लाहच्या कोपचे भय बाळगा. ज्याचा वास्ता देऊन तुम्ही एक दुसऱ्याकडून आपल्या हक्काची मागणी करता आणि नातेसंबंध विच्छेद करण्यापासून दूर रहा. खात्री बाळगा की, अल्लाह तुम्हावर लक्ष ठेवून आहे.’’ (४:१)
ही या गोष्टीची घोषणा होती की, एक मानव व दुसऱ्या मानवाच्या दरम्यान जे खोटे भेदभाव जगात निर्माण करण्यात आले आहेत, ते सत्याच्या प्रतिकूल, निराधार व निर्मूळ आहेत. संपूर्ण मानवजात एकाच जीवापासून निर्माण झाली आहे. सर्वांचा उद्गम एकच आहे. जन्मजात न कोणी श्रेष्ठ आहे न हीन, न कोणी उच्च जातीचा आहे आणि न कोणी नीच जातीचा सर्वांना सारखे व समान अधिकार आहेत.
स्त्रीच्या तीन योग्यता (भूमिका)
एका घरात स्त्रीच्या तीन स्पष्ट योग्यता असतात आई, पत्नी व कन्या इस्लामने या तिन्ही भूमिकेंमध्ये तिला अत्युच्च स्थान प्रदान केले आहे.
अ) आईच्या रूपात स्त्रीचा दर्जा :- इस्लाम ईश्वर आणि प्रेषित यांच्यानंतर आईला सर्वोच्च दर्जा देतो. आई व वडील दोघांशी सद्व्यवहार करण्याचा आणि त्यांच्या आज्ञापालनाचा आदेश देतो. कुरानोक्ती आहे,
‘‘आणि ही वस्तुस्थिती आहे की, आम्ही मानवाला आपल्या माता-पित्यांचा हक्क ओळखण्याची स्वतः ताकीद केली आहे. त्याच्या आईने यातनामागून यातना सहन करून त्याला आपल्या उदरात ठेवले आणि दोन वर्षे तिचे दूध सोडण्यास लागले. (म्हणूनच आम्ही त्याला उपदेश दिला की) माझ्या प्रती कृतज्ञा दाखव आणि आपल्या मातापित्यांशी कृतज्ञ रहा.’’ (३१:१४)
अल्लाहचे आदरणीय प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी वडिलांशीदेखील सद्व्यवहार करण्याची ताकीद दिली आहे, परंतु आईशी सद्व्यवहार करण्यावर त्यांनी जास्त भर दिला आहे.
प्रेषितांचा आदेश आहे,
‘‘मी मनुष्यास त्याच्या आईच्या बाबतीत (सदव्यवहाराची) ताकीद देतो, मी मनुष्यास त्याच्या आईच्या बाबतीत (सदव्यवहाराची) ताकीद देतो, मी मनुष्यास त्याच्या आईच्या बाबतीत (सदव्यवहाराची) ताकीद देतो, मी मनुष्यास त्याच्या पित्याच्या बाबतीत (सदव्यवहाराची) ताकीद देतो.’’ (हदीस-इब्ने माजा)
हजरत अबू हुरैरा (रजि.) यांचे कथन आहे की, एक मनुष्य प्रेषित मुहम्मद (स.) यांच्याकडे आला व म्हणाला,
‘‘हे अल्लाहच्या प्रेषिता ! माझ्या सद्व्यवहारास सर्वाधिक योग्य कोण आहे ?’’
प्रेषित म्हणाले, ‘‘तुझी आई !’’
त्याने विचारले, ‘‘त्यानंतर कोण ?’’
प्रेषित म्हणाले, ‘‘तुझी आई !’’
त्याने पुन्हा विचारले, ‘‘त्यानंतर कोण ?’’
प्रेषितांनी सांगितले, ‘‘तुझी आई !’’
त्याने विचारले, ‘‘त्यानंतर कोण ?’’
मग प्रेषित म्हणाले, ‘‘तुझे वडील !’’ (हदीस :अल-अ-द-बुल मुफद्न)
अल्लाहचे प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी म्हटले आहे,
‘‘आईची अवज्ञा करणे आणि मुलींना जिवंत दफन करणे हे अल्लाहने तुमच्यावर निषिध्द ठरविले आहे.’’ (हदीस)
अल्लाहचे प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी असेही फर्माविले आहे,
‘‘आईच्या पायाखाली स्वर्ग आहे.’’ (हदीस)
ब) पत्नीच्या रूपात स्त्रीचा दर्जा : इस्लाममध्ये स्त्रीचे स्थायी अस्तित्व मान्य करण्यात आले आहे. विवाहामुळे तिचे व्यक्तिमत्व पतीच्या व्यक्तिमत्वात विलीन होत नाही, अथवा ती आपल्या पतीची सेविका वा दासी बनत नाही.
पत्नीच्या बाबतीत कुरआनने म्हटले आहे,
‘‘अल्लाहच्या संकेतापैकी हे आहे की, त्याने तुमच्यासाठी तुमच्यामधून पत्नीं बनविल्या, जेणेकरून तुम्ही त्यांच्यापाशी संतोष प्राप्त करावा आणि तुमच्या दरम्यान प्रेम आणि करुणा उत्पन्न केली निश्चितच यात बरीच संकेताचिन्हे आहेत, त्या लोकांसाठी जे चितन व मनन करतात.’’ (कुरआन ३० :२१)
आणखी एके ठिकाणी अल्लाहची आज्ञा आहे,
‘‘पुरुष स्त्रियांवर विश्वस्त आहेत. या आधारावर की, अल्लाहने त्यांच्यापैकी एकाला दुसऱ्यावर श्रेष्ठत्व दिले आहे आणि या आधारावर की, पुरुष आपली संपत्ती खर्च करतात. मग ज्या प्रामाणिक स्त्रिया आहेत, त्या आज्ञाधारक असतात आणि पुरुषांच्या गैरहजेरीत अल्लाहच्या देखरेखीत व संरक्षणात त्यांच्या हक्कांचे रक्षण करतात.’’ (कुरआन - ४:३४)
कधी कधी माणसाला एखादी गोष्ट आवडत नसते, परंतु त्यात सदवर्तनाचे अगणित पैलू असतात. स्त्रियांच्या बाबतीत कुरआन स्पष्टोक्ती आहे,
‘‘त्यांच्याशी चांगल्या प्रकारे जीवन व्यतीत करा. जर त्या तुम्हाला नापसंत असतील तर शक्य आहे की, एखादी गोष्ट तुम्हाला पसंत नसेल परंतु अल्लाहने त्यांच्यातच बरेचसे भले ठेवले असेल.’’ (कुरआन - ४ :१९)
प्रेषित मुहम्मद (स.) यांच्या एका साथीदांराने त्यांना पत्नीच्या अधिकारांच्या बाबतीत विचारले असता ते म्हणाले,
‘‘जेव्हा तुम्ही खाल तेव्हा तिलाही खायला द्या, जेव्हा तुम्ही वस्त्रे घ्याल तेव्हा तिलाही वस्त्रे द्या. (रागाच्या भरात) तिच्या तोंडावर मारू नका आणि तिला बरे-वाईट बोलू नका (तिच्याशी मतभेद विकोपाला गेल्यास) तिला घरातून हाकलून न देता घरातच तिच्याशी अलिप्त राहा.’’ (हदीस :अबू दाऊद)
एका विशिष्ट प्रसंगी अल्लाहचे प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी आज्ञा केली,
‘‘कोणत्याही ईशभक्ताने (मोमिन) कोणत्याही धर्मपरायण (मोमिना) पत्नीचा द्वेष करू नये. जर तिची एखादी सवय वाईट वाटत असेल तर दुसरी चांगली वाटेल.’’
(हदीस :मुस्लिम)
अल्लाहचे प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी म्हटले आहे,
‘‘श्रध्दावंतांपैकी परिपूर्ण श्रध्दावंत तीच व्यक्ती आहे जिचा स्वभाव (वर्तणूक) चांगला असेल आणि तुमच्यापैकी उत्तम तोच आहे जो आपल्या पत्नींशी सत्यनिष्ठ आहे आणि चांगली वर्तणूक ठेवून आहे.’’ (हदीस)
अल्लाहचे प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी एके ठिकाणी आणखी फर्माविले आहे,
‘‘हे विश्व जीवन व्यतीत करण्याचे साधन आहे आणि त्याचे सर्वांत उत्तम साधन सदाचारी पत्नी आहे.’ (हदीस :मुस्लिम)
क) कन्येच्या रुपात स्त्रीचा दर्जा :- अज्ञानकाळात (अर्थात इस्लामपूर्व काळात) अरबवासी मुलांना गर्वाचे साधन आणि श्रेष्ठ संपत्ती समजत होते, परंतु मुली त्यांच्याकरिता क्लेषदायक होत्या. मुलींना ते लज्जास्पद समजत असत आणि त्यांच्याविषयी बोलतानादेखील त्यांची मान शरमेने खाली जात होती. इतकेच नव्हे तर काही कठोरहृदयी बाप आपल्या हाताने आपल्या निष्पाप (अल्पवयीन) मुलींना जिवंत दफन करीत होते कुरआनने म्हटले आहे,
‘‘अल्लाह, पृथ्वी व आकाशांच्या राज्याचा मालक आहे, जे काही इच्छितो निर्माण करतो, ज्याला इच्छितो त्याला मुली देतो, ज्याला इच्छितो त्याला मुले देतो, ज्याला इच्छितो त्याला मुले व मुली दोन्ही देतो आणि ज्याला इच्छितो त्याला अपत्यहीन बनवितो. तो सर्वकाही जाणतो आणि प्रत्येक गोष्टीवर समर्थ आहे.’’ (४२ :४९ - ५०)
अल्लाहचे प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी मुलींच्या पालन-पोषणाची प्रेरणा दिली,
‘‘अल्लाहने एखाद्या व्यक्तीची मुलींद्वारे कोणतीही कसोटी घेतली तरी त्या व्यक्तीने त्यांच्याशी सदव्यवहार करणे क्रमप्राप्त ठरते. या मुली त्या व्यक्तीकरिता नरकापासून वाचण्याचे साधन असतील.’’ (हदीस :बुखारी)
अल्लाहचे प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी म्हटले आहे,
‘‘तुमच्यापैकी ज्याला तीन मुली अथवा तीन बहिनी असतील आणि तो त्यांच्याशी सद्व्यवहार करीत असेल तर तो स्वर्गात निश्चितच प्रविष्ट होईल.’’ (हदीस :तिर्मिजी)
एका प्रसंगी अल्लाहचे प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी सांगितले,
‘‘जी व्यक्ती दोन मुलींचे त्यांच्या तारूण्यावस्थेपर्यंत पालनपोषण करील, अंतिम निवाड्याच्या दिवशी ती व्यक्ती आणि मी अशा तऱ्हेने (एकत्र) येऊ’’ असे म्हणून प्रेषितांनी दोन बोटे जुळवून दाखविली. (हदीस)
अल्लाहचे प्रेषित मुहम्मद (स.) सांगतात,
‘‘ज्याला मुलगी असेल त्याने तिला दफन केले नाही अथवा तिच्याशी उपेक्षेने वागला नाही किवा तिच्याऐवजी आपल्या मुलास प्राधान्य दिले नाही, तर अल्लाह त्यास स्वर्गात स्थान देईल.’’ (हदीस)
एकदा अल्लाहचे प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी सांगितले,
‘‘मुलींशी घृणा करू नका, त्या सहानुभूतीची प्रतिमा व अतिमौल्यवान आहेत.’’ (हदीस - मुसनद अहमद)
हजरत सुराका (रजि.) यांना अल्लाहचे प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी विचारले,
‘‘सर्वात मोठे दान कोणते हे मी तुम्हाला सांगू नये काय ?’’
हजरत सुराका (रजि.) यांनी नम्रपणे सांगितले की, ‘‘हे अल्लाहच्या प्रेषिता ! आपण अवश्य सांगावे.’’
प्रेषित म्हणाले, ‘‘आपल्या त्या मुलीवर उपकार कर जी (वैधव्यामुळे अथवा घटस्फोट दिला गेल्यामुळे) तुझ्याकडे परत पाठविली गेली असेल आणि तुझ्याशिवाय दुसरा कोणीही तिचा पालक नसेल.’’ (हदीस)
अशा प्रकारे इस्लामने स्त्रियांचे संवैधानिक अधिकारदेखील सुरक्षित केले आहेत आणि नैतिक स्वरूपातसुध्दा तिला उच्च सन्मान व प्रतिष्ठेचे स्थान प्रदान केले आहे.
जर इस्लामी शिकवणींचा आढावा घेण्यात आला तर स्पष्टपणे एका स्त्रीचे खालील अधिकार आढळून येतात.
  1. एका महिलेस समाजात सन्मानाने जीवन व्यतीत करण्याचा अधिकार आहे.
    अरबांच्या काही जमातीतील लोक आपल्या मुलींना जिवंत दफन करीत होते. कुरआनने त्या मुलींना जिवंत राहण्याचा अधिकार दिला आणि म्हटले की, जो कोणी त्यांच्या या अधिकाराचे हनन करील त्यास अंतिम निवाड्याच्या दिवशी ईश्वरासमोर जाब द्यावा लागेल. कुरानोक्ती आहे, ‘‘तो क्षण आठवा, जेव्हा जिवंत गाडलेल्या मुलीला विचारले जाईल की ती कोणत्या अपराधापायी ठार केली गेली ?’’ (कुरआन - ८१ :९)
  2. इस्लामनुसार प्रत्येक मुलास त्याच्या जीवनासाठी आवश्यक असलेल्या सर्व वस्तू उपलब्ध व्हाव्यात आणि आपल्या निष्काळजीपणामुळे त्याच्यावर मृत्यू ओढवला जाऊ नये या नैतिक व वैधानिक अधिकारांसह तो जन्म घेत असतो. पवित्र कुरआनचा असा आदेश आहे, ‘‘ज्या माता-पित्यांची इच्छा असेल की त्यांच्या मुलांनी स्तनपान-काळ पूर्ण होईपर्यंत दूध प्यावे तर मातांनी - आपल्या मुलांना पूर्ण दोन वर्षे स्तनपान करावे. अशा अवस्थेत मुलाच्या पित्याने परिचित पध्दतीनुसार त्यांना जेवण-खाण व कपडे-लत्ते दिले पाहिजेत.’’ (२ :२३३)
  3. इस्लामने शिक्षणाचा अधिकार पुरुष व महिला दोघांना फक्त प्रदानच केला नसून मुलींच्या शिक्षणावर विशेष लक्ष दिले आणि मुलींचे पालन-पोषण, त्यांचे शिक्षण-प्रशिक्षण आणि उत्साहपूर्ण विवाह इत्यादी करणाऱ्यास स्वर्गाची शुभ-सूचना दिली आहे.
  4. इस्लामने विवाहाच्या बाबतीत मुलीच्या पालकास व संरक्षकास निश्चितच महत्व दिले आहे. त्याचबरोबर असेही म्हटले आहे की, विवाह त्या मुलींच्या परवानगीनेच होईल. जर महिला विधवा वा घटस्फोटिता असेल तर स्पष्टपणे आपली मान्यता व्यक्त करील आणि कुमारिका असेल तर तिच्या मौनास मूक संम्मती समजली जाईल. अल्लाहचे प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी म्हटले आहे. ‘‘जोपर्यंत विधवा व घटस्फोट मिळालेल्या महिलेचे मत प्राप्त होत नाही तोपर्यंत विवाह तिचा केला जाणार नाही, आणि कुमारिकेची अनुमती घेतल्याशिवाय तिचा विवाह होणार नाही.’’ (हदीस)
  5. इस्लामने ‘महर’ (लग्नामध्ये वराने वधूस द्यावयाची कबूल केलेली रक्कम) ला महिलेचा अधिकार म्हटले आहे आणि पुरुषास असा आदेश दिला आहे की, ज्या महिलेशी त्याचा विवाह होईल, त्याने कोणत्याही परिस्थितीत ‘महर’ची रक्कम तिला देणे अनिवार्य राहील. ‘महर’विना विवाह वैध नसेल. कुरआनने स्पष्ट शब्दात घोषणा केली आहे की, ‘‘स्त्रियांना ‘महर’ (स्त्रीधन) आनंदाने (कर्तव्य समजून) अदा करा.’’ (कुरआन - ४ :४)
    विवाहप्रसंगी पतीकडून पत्नीस धन, दाग-दागिने वा संपत्ती इ. देणे अनिवार्य आहे, ज्यास ‘महर’ म्हटले जाते. ‘महर’ उधारदेखील असू शकतो. परंतु तो निश्चित करणे अनिवार्य असते. ‘महर’ स्त्रीची स्वतःची संपत्ती आहे, तिला त्यावर पूर्ण अधिकार आहे. तिच्या संरक्षकाचा त्यामध्ये कसलाही अधिकार नाही.
  6. इस्लाम स्त्रीचे पालन-पोषण करण्याचा अधिकार मान्य करतो. विवाहापूर्वी मुलींच्या संगोपणाची संपूर्ण जबाबदारी तिच्या पित्यावर असते आणि विवाहानंतर तिच्या उपजीविकेची जबाबदारी तिच्या पतीवर येते. जर महिला श्रीमंत असेल तर तिच्याकरिता पती नोकर सुध्दा ठेवील. जर पत्नी पतीच्या नातेवाईकांबरोबर एकत्र कुटूंबात राहू इच्छित नसेल तर ती वेगळ्या घराची मागणी करू शकते. हा तिचा वैधानिक अधिकार आहे आणि पतीने तो पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
  7. इस्लामने स्त्रीला व्यवसाय आणि उद्योग-धंद्याचे स्वातंत्र्य प्रदान केले आहे. तिला व्यापार, कृषी, देवाण-घेवाण, उद्योग व कारागिरी, नोकरी, अध्ययन-अध्यापन, पत्रकारिता व लेखनकार्य-सर्व वैध कार्य करण्याची अनुमती आहे. त्यासाठी ती घराच्या बाहेरदेखील पडू शकते, परंतु कौटुंबिक व्यवस्थेमध्ये कसलाही बिघाड वा बाधा निर्माण होऊ नये आणि तिच्या स्थिरतेत विघ्न निर्माण होऊ नये, याकरिता तो (इस्लाम) तिच्यावर काही बंधने अवश्य लावतो.
  8. इस्लामने धन-संपत्तीत स्त्रीच्या मान्यतेसंबंधीच्या अधिकारास मान्य केले आहे आणि त्यातील कोणत्याही प्रकारच्या हस्तक्षेपास अनुचित व अवैध ठरविले आहे. ज्याप्रमाणे मिळकतीचा हक्क पुरुषाला आहे अगदी तसाच अधिकार स्त्रीलादेखील आहे. कुरआनचा आदेश आहे - ‘‘जे काही पुरुषांनी कमविले आहे त्यानुसार त्यांचा वाटा आहे आणि जे स्त्रियांनी कमविले आहे त्यानुसार त्यांचा वाटा आहे.’’ (कुरआन ४ :३४)
    वारसाहक्काबाबत कुरआन म्हणतो,
    ‘‘पुरुषांसाठी त्या संपत्तीत वाटा आहे जी आई-वडिलांनी आणि जवळच्या नातेवाईकांनी मागे ठेवली असेल आणि स्त्रियांसाठीही त्या संपत्तीत वाटा आहे. एक निश्चित वाटा.’’ (कुरआन - ४ :७)

  9. इज्जत व अब्रू प्रत्येक माणसाची मोठी मौल्यवान संपत्ती आहे. इस्लामने स्त्रीस इज्जत व अब्रूचा हक्क प्रदान केला आहे. एखाद्या स्त्रीच्या सतीत्वावर आक्षेप घेणे आणि तिच्यावर व्यभिचार व चरित्रहीनतेचा आरोप करणे इस्लामच्या दृष्टिकोनातून हे सर्व मोठे अपराध व गंभीर गुन्हे आहेत. अल्लाहचे प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी माणसाला नष्ट करणाऱ्या सात गुन्हयांपैकी एकाचा उल्लेख असा केला आहे.
    ‘‘उत्तम चारित्र्यवान, श्रध्दावंत, भोळ्या-भाबड्या स्त्रियांवर मिथ्या आरोप करणे.’’ इस्लामने कायद्यानुसार असे कठोर पाऊल उचलले आहे की, जो कोणी एखाद्या निर्दोष स्त्रीवर व्यभिचार व चरित्रहीनतेचा मिथ्या आरोप करील त्याला ऐंशी फटके मारले जावेत आणि कोणत्याही प्रकरणात त्याची साक्ष ग्राह्य धरली जाऊ नये.
  10. इस्लाम स्त्रीस समिक्षण व आपले मत व्यक्त करण्याचादेखील अधिकार प्रदान करतो. कुरआनने पुरुष व स्त्री दोघांना चांगुलपणाचा हुकूम देण्यापासून आणि कुकृत्यापासून दूर राहण्याचा आदेश दिला आहे. कुराणोक्ती आहे, ‘‘श्रध्दावंत पुरुष व श्रध्दावंत स्त्रिया हे सर्व एक दुसऱ्याचे मित्र आहेत, भलेपणाचा आदेश देतात व वाईट गोष्टींपासून रोखतात.’’ (कुरआन - ९ :७१)
यामध्ये धर्माचा प्रसार-प्रचाराचे, समाजाच्या विकासाचे कार्य, वैचारिक व प्रशासकीय विद्वान आणि अधिकाऱ्यांचे समिक्षण टीका-टिप्पणी सर्व काही येते. स्त्रीने आपल्या मर्यादेत राहून या सर्व जबाबदाऱ्या पार पाडणे हे तिचे कर्तव्य आहे.
स्त्रीच्या अधिकारांच्या बाबतीत कुरआन व हदीसच्या आदेशांचे काही संकेत आणि उदाहरणे येथे सादर करण्यात आली आहेत. स्त्रीला इस्लाम व कुरआनने कोणते स्थान दिले आहे याबाबतच्या सखोल माहितीकरिता खालील पुस्तकांचे अध्ययन उपयोगी ठरेल.

१. (स.) याचे पूर्ण रूप म्हणजे ‘सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम’ अर्थात - त्यांच्यावर अल्लाहची दया व कृपा असो. जेव्हा संदेशवाहक, प्रेषित मुहम्मद यांचे नाव घेतले वा लिहिले जाते तेव्हा प्रार्थनेचे हे शब्द (वाढविले) म्हटेल जातात.
२. रजि. म्हणजे - ‘रजियल्लाहु अन्हु’ अर्थात - अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न होवो. जेव्हा प्रेषित मुहम्मद (स.) यांच्या कोणा साथीदाराचे नाव घेतले जाते वा लिहिले जाते तेव्हा प्रार्थनेचे हे शब्द म्हटले (वाढविले) जातात.

- सय्यद अबुल आला मौदूदी
   
    उर्दू भाषेतील प्रसिद्ध ग्रंथ `अल जिहाद फिल इस्लाम'चे हे मराठी रूपांतर आहे. सर्व देशबांधवांना जे द्वेषभावनेतून इस्लामबद्दल आंधळे शत्रुत्व ठेवत नाहीत, असे वाचक या ग्रंथातून इस्लामच्या शिकवणीनुसार जिहादचा अभ्यास करतील.
    मानवनिर्मित कायद्यांमुळे आज जगात अनाचार, हिंसाचार व उपद्रव माजला आहे. या वैश्विक विनाशकारी समस्येवर एकमेव उपाय ईशकायदे आहेत, जे मानवतेच्या मुक्तीचा एकमेव स्त्रोत आहे. ह्याच तत्त्वाने इस्लामी जिहादचे ईशनिर्मित विधीनियम उत्तम मानवतावादी व मानवी स्वभावानुकूल आहेत, हे ऐतिहासिक सत्य जगाने अनुभवले आहे.

    आयएमपीटीअ.क्र. 101    -पृष्ठे-144      मूल्य - 50           आवृत्ती - 2 (2013)
डाउनलोड लिंक :  https://app.box.com/s/c8u0o8q9ailx8ffllo96eo00vgkfgi9l

मुंबई येथील राफायल सॅम्युअल या २७ वर्षीय तरुणाने गेल्या महिन्यात स्वत:च्या आईवडिलांवर खटला गुदरण्याचा विचार जाहीर केला. खटला कशासाठी? तर या दोघांनी माझ्या  संमतीशिवाय मला जन्म दिला म्हणून! याची काही वृत्तपत्रांनी आणि अनेक वाचकांनी दखल घेतली. हे काही जणांना मजेशीर आणि विनोदी वाटेल. काही जणांना मूर्खपणाचे किंवा  बालिश वाटेल. एक मनोरंजक बातमी एवढेच सॅम्युअलच्या बातमीचे मूल्य वाचकांसाठी राहील. पणयाच बातमीचा जरा गांभीर्याने विचार केल्यास जन्म घेणे आपल्या हाती नसते, मृत्यूही  आपल्या हाती नाही. मग आपण जन्म का घेतो? का जगतो? असे असित्वाविषयक प्रश्न उद्भवतात. आधुनिक शास्त्र याचे उत्तर देऊ शकत नाही. पण अध्यात्माद्वारे याचे उत्तर देता  येते. दिव्य कुरआनने यासंबंधी सविस्तर स्पष्टीकरण दिले आहे त्याचाच एक गोशवारा...

‘‘लोकहो! जर तुम्हाला मरणोत्तर जीवनासंबंधी काही शंका असेल तर तुम्हाला माहीत असले पाहिजे की आम्ही (अल्लाह) तुम्हाला मातीपासून निर्मिले आहे. मग वीर्यापासून मग  रक्ताच्या गुठळीपासून, मग माणसांच्या आकारयुक्त व आकारहीन तुकड्यांपासून, जेणेकरून तुमच्यावर सत्य स्पष्ट करावे. आम्ही ज्या (वीर्या)ला इच्छितो एका विशिष्ट कालावधीपर्यंत गर्भाशयात थांबवून ठेवतो. मग तुम्हाला एका अर्भकाच्या रूपात काढून आणतो. (मग तुमचे संगोपन करतो) जेणेकरून तुम्ही आपले तारुण्य गाठावे. आणि तुमच्यापैकी कोणी अगोदरच  परत बोलविला जातो आणि कोणी निकृष्टतम वयाकडे परतविला जातो, जेणेकरून सर्व काही जाणून घेतल्यानंतर मग काहीही न कळण्याची अवस्था प्राप्त होते. आणि तुम्ही पाहता की  जमीन कोरडी पडली आहे. मग ज्या क्षणी आम्ही तिच्यावर पाऊस पाडला तेव्हा ती अकस्मात तरारून गेली. फुलली आणि तिने सर्व प्रकारच्या नयनरम्य वनस्पती उगविण्यास प्रारंभ  केला. हे सर्व काही या कारणामुळे आहे की अल्लाहच सत्य आहे आणि तो मृतांना जीवित करतो व तो सर्व गोष्टींवर प्रभुत्व राखतो. आणि हे सर्व (या गोष्टीचे प्रमाण आहे) की  पुनरुत्थानाची घटका आल्याशिवाय राहाणार नाही. यामध्ये कोणत्याही शंकेला वाव नाही. आणि अल्लाह अवश्य त्या लोकांना उठविल जे कबरीमध्ये पोहोचलेले आहेत.’’ (दिव्य कुरआन,  २२:५-७)
दिव्य कुरआनच्या उपरोक्त आयातींमध्ये अतिशय स्पष्टपणे मानवी जीवनाचा जन्म, मृत्यू, पुनरुत्थानासंबंधी स्पष्टीकरण देण्यात आले आहे. प्रत्येक मनुष्य त्या तत्त्वांपासून जन्मतो,  जे सर्वच्या सर्व जमिनीतून प्राप्त होतात आणि या संरचनेचा आरंभ वीर्याने होतो. मानवजातीचा आरंभ ह. आदम (अ.) यांच्यापासून केला गेला, जे प्रत्यक्ष मातीपासून बनविले गेले  होते. नंतर मानवजातीचा वंश वीर्यापासून चालत राहिला. म्हणजे सर्वप्रथम अल्लाहने मनुष्याला (आदम अ.) प्रत्यक्ष निर्मितीकार्याद्वारे निर्माण केले. यानंतर मनुष्यामध्येच खुद्द  (मनुष्याला) निर्माण करण्याचे सामर्थ्य ठेवले जेणेकरून त्याच्या वीर्यापासून त्याच्यासारखीच माणसं निर्माण होत जावीत. धरतीच्या तत्त्वांना एकत्रित  करून सृजनशील एका आदेशाने  अल्लाहने त्यात अशी चेतना, जीवन व बुद्धीमत्ता निर्माण केली ज्यामुळे मनुष्यासारखी एक अद्भूत निर्मिती अस्तित्वात आली. या व्यवस्थेला व कार्यक्षमतेला पाहून बुद्धी चकीत होते.  डार्विनच्या काळापासून वैज्ञानिक याकडे मोठ्या घृणास्पदरित्या अवैज्ञानिक दृष्टिकोन समजून दुर्लक्ष करतात. मनुष्य व सर्व सजीवांच्या निर्मितीपासून जीवनाच्या प्रथम जीवाणूच्या प्रत्यक्ष सृजनापासूनही ही मंडळी नकारात्मक भूमिका घेऊच शकत नाही. या प्रथम सृजनस्थितीला मान्य केले नाही तर मग अत्यंत निरर्थक गोष्टीला मान्य करावे लागेल की जीवनाची  सुरूवातसुद्धा एक आघात आहे. फक्त एक कोशिकाधारी प्राण्यात जीवनाची सर्वांत सोपी स्थितीसुद्धा अत्यंत गुंतागुंतीची आणि नाजूक आहे. याला आघात समजणे तर अत्यंत भयानक  असा अवैज्ञानिक दृष्टिकोन आहे. जर मनुष्याने मान्य केले की जीवनाचा सर्वप्रथम किटाणू प्रत्यक्ष सृजन प्रक्रियेने अस्तित्वात आला आहे, तेव्हा हे मान्य करणे स्वाभाविक ठरते की  प्रत्येक प्रकारच्या प्राण्यांचा सर्वप्रथम प्राणी निर्माणकर्त्याच्या (अल्लाहच्या) सृजनकार्यापासूनच निर्माण झालेला आहे. नंतर त्याची वंशवृद्धी वेगवेगळ्या रूपात होऊ लागली. याला मान्य  केल्याने त्या अनेक समस्यांची उकल होते जे डार्विनचे समर्थक करूच शकत नाहीत.
‘तुमच्यापैकी कोणी निकृष्टतम वयाकडे परतविला जातो.’ म्हणजे म्हातारपणातील ती व्यवस्था ज्या वेळी मनुष्याला आपल्या शरीराविषयीची सुध (चेतना) नसते. तोच मनुष्य जो  दुसऱ्यांना बुद्धीचे धडे शिकवत होता, म्हातारा होऊन अशा दशेला पोहचतो की मुलंसुद्धा त्याच्या म्हणण्याकडे दुर्लक्ष करतात व हसतात.
‘अल्लाह अवश्य त्या लोकांना उठविल जे कबरीमध्ये पोहोचलेले आहेत.’ या आयतीमध्ये मनुष्यजन्माच्या विभिन्न अवस्था- धरतीवर पावसाचा प्रभाव व वनस्पतीच्या उगविण्यास पाच  सत्यांना (तत्त्वांना) प्रमाणित करणारे दाखविले आहेत.
(१) अल्लाह एकमात्र सत्य आहे.
(२) अल्लाह मृतांना जिवंत करतो.
(३) अल्लाह प्रत्येक गोष्टीवर सामर्थ्य राखून आहे.
(४) पुनरुत्थान (कयामत) ची घटका येऊन ठेपणारच आहे आणि
(५) अल्लाह त्या सर्वांना जिवंत करेल जे लोक मृत झाले आहेत.

संपूर्ण सृष्टी व्यवस्थेला सोडून मनुष्याने केवळ आपल्याच जन्माचा विचार केला तर कळून येते की मनुष्याच्या अस्तित्वात अल्लाहच्या अनेक निशाण्या व्यावहार्यता कार्यरत आहेत.  मनुष्य जे जेवतो त्यात कुठेच मानवी बीज नसते. हे भोजन शरीरात जाऊन मांस, हाडं, केस आदि बनविले जाते. एका विशिष्ट स्थानावर जाऊन त्याचे वीर्यात रूपांतर होते, ज्यात मनुष्याला जन्माला घालण्याची क्षमता असलेले बीजांड असतात. या बीजांडाचे वैशिष्ट्य म्हणजे एका वेळी पुरुषापासून जितके वीर्य बाहेर पडते, त्याच्यात अनेक करोड बीजांड स्त्री  अंडाणुशी संयोग होऊन मनुष्य जन्म होण्याची क्षमता ठेवतात. परंतु सृष्टीनिर्माता अल्लाह महान तत्त्वदर्शी शासकाचा हा निर्णय आहे की या अगणित बीजांडातून फक्त एकाच बीडांचाला स्त्री-अंडाणुशी मिलनाची परवानगी देतो आणि गर्भाधारणा होते.
‘‘आणि त्याने तुमच्यासाठी तुमच्यामधून पत्नी बनविल्या, जेणेकरून तुम्ही त्यांच्यापाशी संतोष प्राप्त करावा आणि तुमच्या दरम्यान प्रेम आणि करुणा उत्पन्न केली. निश्चितच यात  बरीच संकेतचिन्हे आहेत त्या लोकांसाठी जे मनन व चिंतन करतात.’’ (दिव्य कुरआन, ३०:२१)
निर्माणकर्त्या अल्लाहच्या तत्त्वर्शितेची क्षमता ही आहे की त्याने मानवाच्या एका जातीचे रूप बनविले नाही तर त्यास दोन लिंगांमध्ये (स्त्री-पुरुष) निर्माण केले, जे मानवतेत समान  आहेत. त्यांच्या निर्मितीचे मूळ एकच आहे, परंतु दोन्ही एकदुसऱ्यांपासून भिन्न शारीरिक बनावट, भिन्न मानसिक व मनोवैज्ञानिक वैशिष्ट्ये तसेच भिन्न भावन व इच्छा देऊन निर्माण  केले आहे. ही सर्व वैशिष्ट्ये आणि इच्छा एकमेकांसाठी पूरक आहेत. ‘‘अल्लाह, पृथ्वी व आकाशांच्या राज्याचा मालक आहे. जे काही इच्छितो निर्माण करतो. ज्याला इच्छितो त्याला  मुली देतो, ज्याला इच्छितो त्याला मुले देतो, ज्याला इच्छितो त्याला मुले व मुली दोन्ही देतो. आणि ज्याला इच्छितो त्याला अपत्यहीन बनवितो. तो सर्व काही जाणतो आणि प्रत्येक  गोष्टीवर समर्थ आहे.’’ (कुरआन, ४२:४९-५०)
हे अल्लाहच्या बादशाहीचे निर्बाध्य होण्याचे स्पष्ट प्रमाण आहे. एखादा मनुष्य मग तो जगातील मोठ्यात मोठा सत्ताधिकारी वा आध्यात्मिक महागुरू असेल, तो दुसऱ्यांना संतती देणे  तर दूरचे स्वत:साठी आपल्या इच्छेनुसार संतान जन्माला घालू शकत नाही. ज्यास अल्लाहने निपुत्रिक बनविले, त्यास एखाद्या औषधामुळे किंवा ताईतगंड्यामुळे संततीवाला बनवू  शकत नाही. याविषयी प्रत्येक जण विवश आहे. हे सर्व पाहूनसुद्धा कोणी ईशत्वात सर्वाधिकार होण्याचा गुमान करीत असेल किंवा दुसऱ्यांना ईशत्वाच्या अधिकारात भागीदार बनवित  असेल तर ती त्याचीच नादानी आहे, याची शिक्षा तो स्वत: भोगेल.

मानवी जन्माचा उद्देश-
‘‘आम्ही मानवाला एका मिश्र वीर्यापासून निर्माण केले, जेणेकरून त्याची परीक्षा घ्यावी आणि यासाठी त्याला ऐकणारा व पाहाणारा बनविला. आम्ही त्याला मार्ग दाखविला, मग त्याने  कृतज्ञ बनावे अथवा द्रोह करणारा.’’ (दिव्य कुरआन, ७६:२-३)
एक मिश्रित वीर्य म्हणजे स्त्री-पुरुष दोघांच्या वीर्याचे मिश्रण होय. माणसाची जगात परीक्षा घेण्यासाठी त्याची निर्मिती करण्यात आली. ती परीक्षा म्हणजे मानव कोणती जीवनपद्धती  स्वीकारतो, निर्माणकर्त्याचे आज्ञापालन व सदाचारी की अवज्ञा व दुराचारी जीवनपद्धत?
‘त्याला ऐकणारा व पाहाणारा बनविले’ म्हणजे विचार करणारा बनविले. ‘मग त्याने कृतज्ञ बनावे अथवा द्रोह करणारा’ म्हणजे त्याने ईशपरायण बनावे अथवा ईश्वराला नाकारणारा  याचा त्याला पूर्ण अधिकार देण्यात आला. त्यासाठी तो स्वत: जबाबदार राहील. ‘आम्ही त्याला मार्ग दाखविला’ म्हणजे मार्गदर्शनाची एकच पद्धत नव्हे, तर अनेक पद्धती आहेत. उदाहरणार्थ- प्रत्येक मानवाला ज्ञान, बुद्धीक्षमता, स्वभाव, नैतिक चेतना, अंतरात्मा या सर्व गोष्टी मानवाला निर्माणकर्त्याने दिलेल्या आहेत. त्याद्वारे तो बरे-वाईट, सत्य-असत्य, योग्य- अयोग्य याबाबत निर्णय स्वत: घेऊ शकतो. जगात अगणित घटना अशा घडतात ज्या सिद्ध करतात की एक सर्वोच्च सत्ता त्याच्यावर व संपूर्ण सृष्टीवर शासन करीत आहे. याचप्रमाणे  मनुष्याच्या स्वभावातदेखील त्या सर्वोच्च शासनाच्या अस्तित्वाची साक्ष देत आहेत. ‘‘त्याने मृत्यू आणि जीवन निर्माण केले, जेणेकरून तुम्हा लोकांना आजमावून पाहावे की कोण अधिक 
चांगले कृत्य करणारा आहे.’’ (कुरआन, ६७:२)
म्हणजे या जगात मनुष्याच्या मरण्याचा व जगण्याचा क्रम अल्लाहने त्याची परीक्षा घेण्यासाठी सुरू ठेवला आहे आणि कोणाचे कार्य उत्तम आहे हे पाहावे. या एका लहानशा वाक्यात  अनेक तत्त्वांकडे इशारा करण्यात आला आहे. मृत्यू व जीवन त्याच्याच (अल्लाहच्या) हातात आहे. दुसरा कोणी जीवन प्रदान करणारा नाही की मृत्यू देणारा नाही. मनुष्यजीवन निरुद्देश  नाही, तसेच मृत्यूही निरुद्देश नाही. जीवन त्याच्यासाठी परीक्षेची संधी आहे, मृत्यू म्हणजे परीक्षेची वेळ संपणे आहे. परीक्षेच्या उद्देशाने अल्लाहने प्रत्येक मनुष्यास कर्म करण्याची सवलत  दिली जेणेकरून मनुष्याने स्वत:चे भले वा वाईट करावे. ज्याचे जसे कर्म असेल त्यानुसार त्याला पारलौकिक जीवनात मोबदला दिला जाईल. मोबदला नसेल तर मूलत: परीक्षा घेण्याला 
काहीच अर्थ उरत नाही.
‘‘मी जिन्न आणि माणसांना याशिवाय कोणत्याही अन्य कामासाठी निर्माण केले नाही त्यांनी माझी भक्ती करावी.’’ (कुरआन, ५१:५६)
वरील विवेचनावरून एक बोध मिळतो की मानवी जीवन आईवडिलांच्या शारीरिक मिलनातून लाभत असले तरी त्याचा खरा निर्माता अल्लाह आहे. आईवडील मानवाच्या निर्मितीचे  साधनमात्र आहेत. अल्लाह आपल्या तत्त्वदर्शितेनुसार सृष्टीच नव्हे तर त्यातील प्रत्येक सजीव व निर्जीवाचा निर्माणकर्ता आहे. एका विशिष्ट उद्देशानेच ही निर्मिती व नाश होत असतो.  यासाठी अल्लाहला कुणाची परवानगी, इच्छा वगैरेंची जरुरी नाही. तो स्वयंभू आहे. केवळ मानवच नव्हे तर सृष्टीतील प्रत्येक गोष्ट त्याच्यासमोर विवश, लाचार आहे. तेव्हा माणसाने  आपल्या जीवनाचा उद्देश समजून त्यानुसार आचरण करावे. प्रत्येकास प्रभू सद्बुद्धी देवो, हीच ईश्वरापाशी प्रार्थना!

- वकार अहमद अलीम

माननीय जैद बिन अरकम (र.) कथन करतात की, अंतिम प्रेषित ह. मुहम्मद (स.) यांनी फर्माविले आहे, ‘‘जो माणूस शुद्ध अंत:करणाने ‘ला इलाहा इल्लल्लाह’ (ईश्वराशिवाय कोणीच  पूज्य नाही) असे म्हणतो, तो स्वर्गात दाखील होईल. लोकांनी विचारले की, ‘‘शुद्ध अंत:करणाचा अर्थ काय? प्रेषितांनी सांगितले की, ‘‘शुद्ध अंत:करण म्हणजे, ‘कलमा-ए-तौहीद’ (एकाच  ईश्वरावर संपूर्ण विश्वास असल्याचे धर्मसूत्र) उच्चारल्यानंतर तो माणूस ईश्वराच्या संपूर्ण हराम (निषिद्ध) कर्मापासून दूर असला पाहीजे. ‘तिर्मिजी’ या हदीस ग्रंथात एक प्रेषित वचन  आहे की, ‘‘जो बंदा (भक्त; ईश्वराचा दास) कलमा-ए-तौहीद उच्चारील आणि मोठ्या अपराधांपासून दूर राहील, तो जन्नतमध्ये दाखल होईल. उपरोक्त प्रेषित वचने खूप महत्वाची आहेत.  केवळ ‘‘ला इलाहा इल्लल्लाह’’ मुखाने उच्चारणे म्हणजे स्वर्गात दाखल होण्याची हमी नाही तर याबरोबरच ईश्वर आणि प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी दाखविलेल्या सरळ मार्गावर चालणे  आणि मोठ्या अपराधांपासून (पापापासून) कटाक्षाने अलिप्त राहणे, स्वर्गात दाखल होण्यासाठी आवश्यक आहे. अल्लाहचे गुणवैशिष्ट्येमाननीय
अबु हुरैरा (र.) द्वारे उल्लेखित आहे की प्रेषित मुहम्मद (स.) यांनी फर्माविले आहे की, ‘‘सर्वश्रेष्ठ अल्लाहची नव्यान्नव नावे आहेत. जो यांना स्मरणात राखील, जन्नतमध्ये दाखल  होईल.’’ (हदीस - बुखारी)

भावार्थ
‘स्मरणात राखण्याचा’ अर्थ हा की, जो मनुष्य यांच्या अर्थ व  आशयाला जाणेल आणि त्यांच्या निकडीला पूर्ण करील, अर्थात माणसाने या गुणविशेषांचा प्रभाव आपल्या अंगी आत्मसात  करावा आणि जीवनभर याच्या निकडीनुसार आचरण करावे. अल्लाहच्या ९९ नावांचा, गुणवैशिष्ट्यांचा तपशील जाणून घेण्याचा व त्यांच्या निकडी माहीत करून घेण्याचा उत्तम मार्ग  म्हणजे माणसाने पवित्र कुरआनचे पठण करावे, ज्यात अल्लाहच्या समस्त गुणवैशिष्ट्यांचे स्पष्टीकरण आहे. तसेच त्यांच्या कोणत्या निकडी (गरज) आहेत व माणसाने यापासून  कशाप्रकारे लाभ घेतला पाहिजे, हे सर्व पवित्र कुरआनमध्ये सांगितले आहे. तोच मनुष्य याचा लाभ होऊ शकतो जो पवित्र कुरआनचे पठण करण्याची सवय लावून घेईल.

अल्लाहचे काही प्रमूख गुणवैशिष्ट्यपूर्ण नावे

रब्ब
याचा अर्थ पालन पोषण करणे, यथायोग्य अवस्थेत राखणे, सर्व प्रकारच्या धोक्यापासून वाचवित आणि विकासाची सर्व साधने उपलब्ध करीत कमालीच्या दर्जाप्रत पोहोचविणे. मातेच्या  उदरातील अंध:कारामध्ये अन्न, हवा आणि पाणी कोण पोहोचवितो? असा तो कोण आहे, जो माता-पिता व इतरांच्या मनात प्रेम भावना निर्माण करतो? तारुण्य आणि स्वास्थ कोणी  प्रदान केले आहे? आमच्या जीवनाला योग्य स्थितीत राखण्यासाठी आणि आत्म्याच्या संगोपनासाठी त्याने आपला ग्रंथ (पवित्र कुरआन) पाठविला. जो त्याच्या समस्त उपकारांमध्ये  सर्वात मोठा उपकार आहे. या उपकाराची निकड अशी की आम्ही त्या ईशग्रंथांची कदर जाणावी, आपल्या जीवनात सामावून घ्यावे आणि जे लोक याच्या अवीट गोडीपासून अपरिचित असतील तर त्यांना परिचित करावे. 

अर्रहमान् अर्रहीम
हे दोन्ही शब्द रहमत (दया) शब्दापासून बनले आहेत. पहिला शब्द उत्साह, आवेग आणि वैपुण्य या अर्थाचा आहे तर दुसरा नित्यता व सातत्याचा आशय बाळगतो. रहमान तो, ज्याची  दया अतिशय उचंबळणारी आहे. हवा, पाणी, अन्न व इतर सर्व गरजांची उपलब्धता याच गुणविशेषात आहे. या रहमानची सर्वात मोठी रहमत (दया) म्हणजे कुरआनचे अवतरण,  रहमानने कुरआनची शिकवण दिली, मानवाला अस्तित्व प्रदान केले, मानसाला बोलण्याचे सामर्थ्य दिले. आणि रहीम तो ज्याचा दयानुक्रम कधीही संपत नाही. रहीम ज्याची दया अनुग्रह  कायमस्वरूपी आहे. 

अल अ़जी़ज
अर्थात सर्व सत्ताधिकारी, ज्याचा सत्ताधिकार सर्वावर वर्चस्व राखून आहे. ज्याच्या सत्ताधिकारास कोणीही आव्हान करू शकत नाही. जर तो आपल्या  दासावर अनुग्रह करू इच्छितो तर कोणतीही शक्ती त्यास रोखू शकणार नाही. जर तो शिक्षा, यातना, देऊ इच्छिल तर कुठलीही शक्ती त्याच्या निर्णयाला रद्दबदल करू शकत नाही.

निर्लज्ज माणूस कितीही मोठा गुन्हा सहजपणे करू शकतो. एवढेच नव्हे तर त्यावर गर्व सुद्धा करू शकतो. अशा लोकांची संख्या ज्या समाजात वाढते तो समाज सुद्धा निर्लज्ज समाज  होवून जातो. अलिकडे प्रत्येक देशात असा निर्लज्ज समाज मोठ्या प्रमाणात फोफावतांना दिसतो आहे. आश्चर्य म्हणजे ’हया’ (लज्जा) ज्या समाजाचे व्यवच्छेदक लक्षण आहे त्या  मुस्लिम समाजातील एक मोठा गट ही निर्लज्जपणे वागताना दिसतो आहे.
प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांनी म्हंटले आहे की, ’’प्रत्येक धर्माचे एक वैशिष्ट्ये असते, इस्लामचे वैशिष्ट्य हया आहे.’’ निर्लज्ज समाजामध्ये सर्वात जास्त हानी महिला आणि मुलांची होती.  अशा समाजात भ्रष्टाचार बोकाळतो, अप्रमाणिकता वाढते, लोक मोठ्या प्रमाणात खोटं बोलू लागतात, त्यामुळे कोणावरही सहजा-सहजी विश्वास ठेवता येत नाही. प्रत्येकाचे प्रत्येक  बोलणे तपासून पहावे लागते. प्रत्येक व्यवहार जपून करावा लागतो. जरा दुर्लक्ष झाले की, मोठ्या प्रमाणावर फसवणुकीला सामारे जावे लागते. समाजात स्वार्थीपणाची भावना प्रबळ  होते. त्यातून चक्रवाढ व्याजाची पद्धत रूढ होते. त्यात गरीबांचे सर्वाधिक नुकसान होते. श्रीमंत लोकांना गरीबांची दया येत नाही. त्यातून गरीबांच्या आत्महत्या वाढतात. त्या समाज  उघड्या डोळ्यांनी पाहून सुद्धा समाजाला फारसा फरक पडत नाही. समाज संवेदनाहीन होतो. कोणी कोणाच्या मदतीला धावून येत नाही. स्वहितापुढे राष्ट्रहिताशीही तडजोड केली जाते. सरकारमध्येही निर्लज्ज माणसांचा मोठ्या प्रमाणात शिरकाव होतो. त्याचा लाभ श्रीमंतांना होतो गरीब डावलले जातात. जिथे कुठे अशी परिस्थिती निर्माण झालेली असेल, त्या ठिकाणी  राहणाऱ्या मुस्लिम समाजाची जबाबदारी आपोआपच वाढते. नैतिकतेची उत्कृष्ट आचारसंहिता अर्थात कुरआन ज्यांच्याकडे आहे आणि तो अल्लाहचा कलाम (ईशवाणी) आहे असा ज्यांचा  दावा आहे त्यांना निर्लज्जतेकडून मिळालेले हे आव्हान स्विकारून आपला दावा खरा आहे, हे सिद्ध करण्याची संधी मिळते.
भारतीय मुस्लिम समाजाकडे ही संधी चालून आलेली आहे. भ्रष्ट, अनीतिमान आणि निर्लज्ज लोकांची भरपूर वाढ समाजात झालेली आहे. आपल्या कोषातून बाहेर पडून, आत्ममग्नतेचा  त्याग करून, आपल्या वागण्या-बोलण्या आणि व्यवहारातून इस्लामी लज्जाशिलतेचे प्रदर्शन जळीस्थळी करून लज्जाशील समाज कसा असतो हे दाखवून देण्याची संधी आपल्याला  मिळालेली आहे. हे आव्हान सोपे जरी नसले तरी अगदीच अश्नय आहे असेही नाही.
अगदी अशाच परिस्थितीमध्ये सातव्या शतकात
सुरूवातीला मदीना शहरात व नंतर अरबस्थानामध्ये प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांनी निर्लज्ज अरबी टोळ्यांमधून लज्जाशील समाज निर्माण करून दाखवला होता. प्रेषित सल्ल. यांचे  वारसरदार म्हणून आता आपली पाळी आहे. प्रेषित सल्ल. यांनी केलेल्या ऐतिहासिक कामगिरीचे केवळ गुणगाण करून भागणार नाही तर त्या कामगिरीची पुनरावृत्ती करावी लागेल.  त्यासाठी कुरआन आणि सुन्नाहमध्ये लज्जाशील समाज निर्मितीसाठी काय मार्गदर्शन केले आहे, याचा संक्षिप्त आढावा घेणे आजच्या लेखाचा उद्देश्य आहे. तर चला पाहूया, लज्जाशील  समाज कसा निर्माण होऊ शकतो ते जगातील प्रत्येक देश आपल्या नागरिकांना कायद्यात पकडतो मात्र इस्लाम आपल्या मानणाऱ्यांना नैतिकतेत पकडतो. कायदा त्यानंतर येतो.  कायद्यात पकडण्याची वेळच येऊ नये, यासाठी इस्लाम एक लज्जाशील समाज निर्माण करू इच्छितो. त्यासाठी इस्लामला मानणाऱ्या प्रत्येक नागरिकाच्या मनामध्ये ’हया’ कशी निर्माण  होईल, यासाठी वेगवेगळे उपाय सूचवितो.
माणसामध्ये हया निर्मितीचे सर्वात मोठे साधन रोजा आहे. रोजा समज येताच ठेवावा लागतो. मणुष्य जेव्हा पौगंड अवस्थेत असतो तेव्हा त्याला केवळ अल्लाहसाठी अन्न आणि  पाण्याचा त्याग करण्याची शिकवण दिली जाते. तो संधी असूनसुद्धा रोजाच्या दरम्यान काही खात किंवा पीत नाही. खाण्यापिण्याची जेव्हा तीव्र इच्छा मनामध्ये निर्माण होते तेव्हा तो  स्वतःशीच लाजतो. येथूनच माणसाच्या व्यक्तीत्वात लज्जानिर्मितीची सुरूवात होते. हया निर्मितीचे दूसरे मोठे साधन नमाज होय. दिवसातून पाच वेळेस नियमित नमाज अदा करणारा  माणूस कुठलेही वाईट कृत्य करण्यापूर्वी स्वतःशीच लाजतो. कारण नमाजमुळे त्याच्या मनामध्ये हया निर्माण होते. कुरआनने म्हटलेले आहे की, ’इन्नसलात तन्हा अनिल फाहाशाई वल  मुनकर’ ’अर्थात निश्चितच नमाज अश्लिल व अपकृत्यापासून रोखते’ (संदर्भ : सुरे अनकबूत आयत नं. 45)
नियमितपणे नमाज अदा करणाऱ्या माणसाला व्यवहारात अपकृत्य करण्याची संधी येताच नुकत्याच अदा केलेल्या नमाजमुळे त्याच्यात निर्माण झालेल्या लज्जाशीलतेतून तो त्या  अपकृत्यापासून दूर राहतो. चार-दोन तासाच्या ठराविक अंतराने दिवसातून पाच वेळेस नमाज अदा केल्याने दिवसभरात त्याच्या मनामध्ये कायम लज्जेची भावना तेवत असते. त्यातूनच  तो एक लज्जाशील व्यक्ती बनतो आणि अशाच व्यक्तींच्या समुहातून एक लज्जाशील समाजाची निर्मिती होत असते.
लज्जेचा संबंध साधारणपणे लैंगिक वागणुकीशी लावला जातो. जेव्हा सर्वप्रथम एका स्त्री आणि एका पुरूषाची निर्मिती करून अल्लाहने त्यांना स्वर्गामध्ये ठेवले आणि एका विशिष्ट  वृक्षाच्या फळाचा आस्वाद घेण्यापासून रोखले तेव्हा सैतानाने शपथा घेऊन त्यांना त्या वृक्षाचे फळ खाण्यास भाग पाडले. तेव्हा त्यांचे गुप्तांग एकमेकांसमोर उघडे पडले आणि तात्काळ दोघांच्याही मनामध्ये लज्जेचा भाव निर्माण झाला. तेव्हा त्यांनी इतर झाडांची पाने तोडून स्वतःचे गुप्तांग झाकण्याचा प्रयत्न केला. यासंदर्भात कुरआनमध्ये म्हटलेले आहे की, 1) ’’ सरतेशेवटी त्या उभयंता (पती-पत्नी) नी त्या झाडाचे फळ खाऊन टाकले. परिणाम असा झाला की लगेच त्यांचे गुप्तांग एकमेकांसमोर उघड झाले आणि लागले ते स्वतःला स्वर्गाच्या पानांनी झाकावयास. आदम (अलै.) ने आपल्या पालनकर्त्याची अवज्ञा केली.’’(सुरे ताहा : आयत नं. 121)
2) ’’श्रद्धावंत स्त्रियांना सांगा की त्यांनी आपल्या दृष्टींची जपणूक करावी आणि आपल्या लज्जास्थानांचे रक्षण करावे आणि आपला साजशृंगार (लोकांसमोर) दर्शवू नये. त्या व्यतिरिक्त  जे सहजासहजी प्रकट होईल आणि आपल्या छातीवर आपल्या ओढणीचा पदर घालून ठेवावा. त्यांनी आपला साजशृंगार प्रकट करू नये परंतू, या लोकांसमोर पती, पिता, पतीचे वडील, आपली मुले, पतीची मुले, भाऊ, भावांची मुले, बहिणींची मुले, आपल्या जवळीकीतील स्त्रिया, आपल्या दासी, ते हाताखालचे पुरूष जे एखादा अन्य प्रकारचा हेतू बाळगत नसतील आणि ती मुले जी स्त्रियांच्या गुप्त गोष्टींशी अद्याप परिचित झालेली नसतील. महिलांनी आपले पाय जमीनीवर आपटत चलू नये की जेणेकरून त्यांनी जो आपला शृंगार लपविलेला आहे  त्याचे ज्ञान इतरांना होईल.’’ (सुरे नूर आयत क्र. 31)
3) प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांनी सांगितले की, ’’हया (लज्जा) आणि ईमान (श्रद्धा) दोघे एकत्र असतात. त्यापैकी जर एकही गेली तर दूसरी आपोआपच जाते. ’’ (हदीस)
4) प्रेषित मुहम्मद सल्ल. यांनी सांगितले की, ’’श्रद्धेचे 60 ते 70 किंवा यापेक्षा थोडे अधिक स्तर आहेत. सर्वात उत्कृष्ट स्तर तौहिद (अल्लाहला एक मानने) हा आहे आणि सर्वात शेवटचे स्तर खिदमते खल्क (जनसेवा) आहे. म्हणजे रस्त्यात पडलेल्या त्या वस्तू दूर हटविणे ज्यापासून वाटसरूंना इजा पोहोचण्याची शक्यता आहे.’’ (हदीस)
हया इस्लामी श्रद्धेचा अविभाज्य भाग आहे. आज अनेक लोक ज्या प्रकारचे तोकडे आणि तंग वस्त्रे परिधान करतात व त्यातून त्यांच्या शरीराचे नको तसे व नको तितके प्रदर्शन होत  राहते. त्यावरून एक गोष्ट लक्षात येते की, हे लोक किती निर्लज्ज आहेत. मात्र लज्जेचा संबंध फक्त शरीर झाकण्यापुरताच किंवा लैंगिक संबंधांमध्ये नैतिकता राखण्यापुरताच मर्यादित  नसून माणसाच्या दैनंदिन जीवनामध्ये सर्व वाईट गोष्टींपासून लांब राहण्यासाठी ज्या भावनेची गरज भासते त्या भावनेला इस्लाममध्ये ’हया’ अर्थात लज्जा म्हटलेले आहे. या संदर्भात  जमाअते इस्लामीचे संस्थापक सय्यद अबुल आला मौदूदी रहे. यांनी मोठे सुंदर भाष्य केलेले आहे. ते म्हणतात, ’’इन्सान के अंदर ’हया’ का जज्बा एक फितरी(नैसर्गिक) जज्बा है. और  उसका अव्वलीन (प्रथम) मजहर (प्रदर्शन) ’हया’ है. जो अपने जिस्म के मक्सूस हिस्सों (लैंगिक अवयव) को दूसरे के सामने खोलने में आदमी को फितरतन महेसूस होती है. कुरआन  हमें बताता है के, ये ’हया’ इन्सान के अंदर तहेज़ीब (संस्कृती) के इरतका (विकास) से मसनुई (कृत्रीम) तौर पर पैदा नहीं हुई है और ना ही ये इक्तेसाबी (दूसरीकडून घेतलेली) चीज  है. जैसा के शैतान के बाज शागीर्दोने कयास (अंदाजा) किया है. दरहकीकत (खरोखर) ये फितरी चीज है. जो अव्वल रोजसे इन्सान में मौजूद थी. शैतान की पहली चाल जो उसने  इन्सान को उसकी फितरत-ए-इन्सानी की सिधी राह से हटाने के लिए चली. ये थी के, उसके जज्ब-ए-हया (लज्जेची भावना) पर जर्ब (वार) लगाए और बरहनगी (नग्नता) के रास्ते से  इसके लिए फवाहीश (अश्लिलता) का दरवाजा खोले और उसको जिन्सी (लैंगिक) मामले में बद-राह (पथभ्रष्ट) कर दे. ब-अल्फाज-दीगर (दुसऱ्या शब्दात) कहें तो अपने हरीफ (प्रतिद्वंद्वी) अर्थात इन्सान के महाज (च्या आत) में जईफ तरीन (अतिशय नाजूक) मुकाम (स्थान) जो उसने हमले के लिए तलाश किया वो उसकी जिंदगी का जिन्सी पहेलू था.  और अपनी जर्ब जो उसने (सैतानाने) लगाई वो उस महाज-ए-फसील (युद्ध क्षेत्र) पर लगाई जो ’हया’ की सुरत में अल्लाह ने इन्सान की फितरत (प्रवृत्ती) में रख्खी थी. शैतान और  उसके शागिर्दों की ये रविश (पद्धत) आजतक ज्यूं की त्यूं कायम है. तरक्की (प्रगती) का कोई काम उनके हां शुरू नहीं हो सकता जब तक के औरत को बेपर्दा करके वो बाजार में न  लाकर खडा कर दे और किसी न किसी तरह उसे उरयां (नंगी) न कर दें. ये इन्सान की ऐन फितरत है के वो बुराई की खुली दावत को कम ही कुबूल करता है. उमूमन (साधारणपणे)  उसे जाल में फंसाने के लिए हर दाई-ए-शर (अपप्रवृत्तीचे प्रचारक) को खैरख्वाह (हितचिंतक) के भेस में ही आना पडता है.’’ (संदर्भ : तफहिमुल कुरआन खंड 2 पान क्र. 15-16).
आत्तापर्यंत झालेल्या वरील विवेचनावरून सुज्ञ वाचकांच्या लक्षात आलेच असेल की, लज्जाशील समाज निर्मितीचे आव्हान किती मोठे आहे? अशा समाजनिर्मितीच्या कार्यासाठी प्रत्येक  सद्प्रवृत्तीच्या व्यक्तीने स्वतःला वाहून घ्यावे, इथपत या कामाची गरज आहे. जमात-ए-इस्लामी हिंदने स्वतःला या कामासाठी 1941 पासून वाहून घेतलेले आहे. आपल्या तरूण पीढिस  व पुढच्या पीढिस निर्लज्जतेच्या वावटळीपासून सुरक्षित ठेवायचे असल्यास लज्जाशीलतेची सुरूवात आपल्या सर्वांना स्वतःपासून करावी लागेल. ही देशसेवाच नव्हे तर मानवतेची सेवा  सुद्धा ठरेल, यात वाद नाही.

- एम.आय.शेख
9764000737

प्रेषित मुहम्मद (सलअम्) यांना वयाच्या चाळीसाव्या वर्षी बोधी प्राप्त झाली. अल्लाहकडून त्यांना कुरआनच्या अध्यायांच्या स्वरूपात संदेश येऊ लागले आणि समतेची शिकवण देणारे  ते संदेश प्रेषित (सल्ल.) लोकांना सांगू लागले. हो, समतेची शिकवण देणारे ते अल्लाहचे संदेश होते. उदाहरणार्थ -
‘‘...अन् त्यादिवशी जीवंत गाडलेल्या मुलीशी विचारलं जाईल की, तीला कोणत्या अपराधापायी मारलं?’’ (कुरआन-81:8-9)
म्हणजे महाप्रलयानंतर (कयामतनंतर) अल्लाहला या दुष्कृत्याबद्दल अपराधी बापाला किंवा भ्रूणहत्या करणाऱ्यांना जाब द्यावा लागेल, असा त्याचा अर्थ आहे. अशा प्रकारे मनाला  भिडणारं प्रबोधन प्रेषित (सल्ल.) करू लागले अन् पाहता पाहता रसातळाला गेलेला पूर्ण अरबस्तान हा एक प्रगत, विकसित समाज बनला. प्रेषित मुहम्मद सलअम् यांनी ऐन उमेदीच्या  पंचविसाव्या वर्षी त्यांनी चाळीस वर्षाच्या अन् दोनदा विधवा झालेल्या एका महिलेशी, आदरणीय खतीजामाईंशी लग्न केले.
माता खतिजा यांचा त्यावेळी चार देशात आंतरराष्ट्रीय व्यापार चालायचा. लग्नानंतरही प्रेषितांनी त्यांना रोखलं नाही. महिलांना त्यांनी स्वतःची ओळख कायम ठेवण्यासाठी प्रोत्साहीत  केले. उदाहरणार्थ - इस्लामनुसार लग्नानंतरही मुस्लिम महिलेचं नाव बदलत नसते, तिच्या बापाच्या जागी तिच्या पतीचे नाव, आडनाव लागत नसते किंवा शेख-सय्यद असं दुहेरी  आडनाव लावायची गरज नसते. घटस्फोटीत महिलेला पोटगी म्हणजे पोट भरण्याची भरपाई दिली जात नसल्याचा गैरसमज पसरविला जातो. तीचा तलाक होवो की न होवो, पण  लग्नाआधीच तीला महेरच्या स्वरूपात पोटगी मिळत असते. तसेच तलाकनंतरही ही पोटगी देण्याची जबाबदारी एकतर इस्लामी शासनाची असते, ते नसेल तर ती देण्याची जबाबदारी  वक्फ बोर्डाची असते.
तलाक देण्याचा अधिकार हा फक्त पुरूषांनाच असतो हा देखील गैरसमज पसरविला जातो. पण निकाहआधीच वाटाघाटी करून खुलाअ व तलाक ए तफवीजचे अधिकार पत्नीला बहाल  केले जाऊ शकतात, ही समतामूलक शिकवण अनेक मराठी जणांना अजूनही माहित नाही. तालेबानच्या तुरूंगात दिवस काढलेल्या बीबीसीची पत्रकार इवॉन्न रिडलेने जेंव्हा हे वाचले की,  कुरआनची सर्वात पहिली अधिकृत प्रत प्रेषितांनी उम्मे हानी नावाच्या एका महिलेकडे ठेऊन एका महिलेच्या विेशासार्हतेवर विेशास ठेऊन प्रेषितांनी महिलांचा गौरव केलेला आहे, तेंव्हा  तीने इस्लामची दिक्षा घेतली. पण त्याच शांतीदूत पत्रकार रिडलेला भारतात केरळला येण्याची यापुर्वीच्या पुरोगामी सरकारने मनाई केली होती, असो. प्रेषितांनी जी अकरा लग्ने केली  होती, ती तिथल्या विविध टोळ्यांमध्ये असलेलं वैर संपुष्टात आणण्याकरिता एका-एका टोळीच्या एका एका मुलीशी लग्न करून सगळ्यांना नातेसंबंधात जोडून सामाजिक एकात्मता  कायम केली होती. हाच सामाजिक एकात्मतेच्या उदात्त हेतूनेच आदरणीय छत्रपती शिवाजी महाराजांनीही आठ लग्ने केली होती. इस्लाममध्ये जो बहुपत्नीत्वाची परवानगी (आदेश नव्हे)  दिलेली आहे, त्यामागे निराधार महिलांना आधार देण्याचा, त्यांना सेक्स वर्कर्स बनण्यापासून रोखण्याचा उद्देश आहे. पण आज निराधार महिलांशी लिव्ह इन रिलेशन किंवा फ्रेंडशिप म्हणून विवाहबाह्यसंबंध ठेवणे तर गुन्हा नाही, पण तिच्याशी दुसरं लग्न करणं गुन्हा ठरवला जातोय, असो.
सर्व पत्नींशी न्याय करण्याची कडक अट या बहुपत्नीत्वात घालून दिलेली आहे, हे विशेष! न्याय होत नसेल तर तीला कोर्टात तक्रार करण्याचं पूर्ण स्वातंत्र्य दिलेलं आहे. प्रेषितांनी  आपल्या प्रत्येक पत्नीला एक एक स्वतंत्र घर घेऊन दिलं होतं. ते घर प्रेषितांच्या नव्हे तर त्या पत्नींच्या नावे ओळखले जात होते. जसे सौदांचं घर, आयेशांचं घर, उम्मे सलमांचं घर  वगैरे. हीच परंपरा पुढे भारतीय बादशहांनीही पुढे चालू ठेवली. इथेही मुमताज महाल, बीबी का मकबरा, चांद बीबी का मकबरा वगैरे महिलांच्या नावे महालांची नावे ठेवण्याची परंपरा  होती. आज जर आपल्या बायकोच्या नावाने कुणी अमुक विल्ला, तमूक मेंशन नाव ठेवलं तर तीची टर उडवली जाते. पण प्रेषितांची ही महान समतामूलक परंपरा मुस्लिम बादशहांनी  पुढे सुरू ठेवली होती. प्रेषितांनी महिलांना मशिदीतही प्रवेश दिला होता. हीच परंपरा पुढे मुस्लिम बादशहांनीही सुरू ठेवली होती. आजही औरंगाबादला शाही मशिदीजवळ महिलांची मशिद  आहे. ती मशिद पुरूषांच्या मशिदीच्या थोडी पुढे आहे. याचा अर्थ त्यात नमाज पढत असणाऱ्या महिलांची रांग ही पुरूषांच्या मशिदीत नमाजचं नेतृत्व करणाऱ्या इमामच्या पुढे जात  होती. पण इमामच्या पुढे जाऊन त्या इमामच्याच नेतृत्वात कुणालाच नमाज पढता येत नाही, त्यासाठी वेगळी जमात बनवावी लागते. याचाच अर्थ त्या मशिदित महिलांची वेगळी  जमात नमाज पढायला उभी राहत होती अन् साहजिकच आहे की, त्या महिला एका महिला इमामच्याच नेतृत्वात नमाज अदा करत होत्या. अन् विशेष म्हणजे हे सगळं पुरोगामी कार्य  सर्वात कट्टर मानला जाणाऱ्या औरंगजेबाच्या काळात घडत होतं. अन् औरंगाबादला अशा एक नाही तर तीन तीन महिलांच्या मशिदी आहेत. या पुरोगामी कार्याच्या मूळाशी प्रेषितांचीच  समतामूलक शिकवण आहे.

- नौशाद उस्मान
औरंगाबाद
9029429489

मांगी हुई राहतोंसे बेचैनिया बेहतर हैं
खैरात की नींद का हर ख्वाब पराया है


फार काळापुर्वी पैगंबर मुहम्मद(स.) यांच्या एका अनुयायाने इस्लामचा संदेश पोहोचवण्यासाठी एका शहरात प्रवेश केला तेव्हा त्यानी तो संदेश स्त्रीयांसमोर अतिशय सुंदरपणे मांडला  आणि ते म्हणाले, मी तुम्हाला पुरुषांच्या गुलामीगीरीतून मुक्त करुन तुम्हास ईश्वराच्या दास्यत्वात आणण्यासाठी आलो आहे. कारण इस्लाम काळापुर्वी स्त्री ही शापित होती जागातील  सारी पापे करावी आणि त्याचे प्रायश्चित्त म्हणजे स्त्रीच्या रुपात जन्माला यावे अशीच परिस्थिती निर्माण झाली होती. एखाद्याला मुलगी झाली की, पाप समजुन तिला जमीनीत गाडुन  टाकत असत. स्त्रीया ह्या शैतानाच्या सुत्रधार आहेत, स्त्रीचा चेहरा पाहणे अपयशी समजायचे. अशा वातावरणात ज्याने केवळ कायदेशीरपणे व प्रत्यक्षपणेच नव्हे तर बौद्धिक दृष्ट्या  देखील एक महान आंदोलन उभे केले ते म्हणजे ईस्लाम आहे . ईस्लामने स्त्रीजन्म हा शापित नाही तर वरदान आहे हे शिकविले. त्याने 1400 वर्षापूर्वीच सांगितले की, कोणत्याही  मणुष्याने दुसऱ्या मनुष्याची हत्या केली म्हणजे त्याने सर्व मानवजातीची हत्या केली. त्याचबरोबर ते पैगम्बर मुहम्मद (सल्ल.) यांचेच व्यक्तीत्व आहे ज्यानी स्त्रीला अपमान वा  लज्जेच्या गर्तेतून उचलून सन्मानीत उंचीवर पोहोचविले.
त्यानी पित्यांना सांगितले जो कोणी आपल्या मुलीला दफन करणार नाही वा तिला अपमान वा लज्जेचा गोष्ट न मानता तिचे पालन-पोषण करुन तिचे अधिकार देण्यास प्राधान्य देईन  त्या व्यक्तीला ईश्वर स्वर्गात स्थान देईल. अशाप्रकारे ईस्लामनेच स्त्री वा पुरुष यांच्या प्रवृत्तीत सकारात्मक परिवर्तन घडवून आणले. त्या काळात दोन प्रकारच्या स्त्रीया होत्या. एक  पत्नी जिला फक्त घर होते, प्रतिष्ठा नाही आणि दुसरीकडे दासी च्या रुपात जिचा फक्त कामेच्छा तृप्त करण्याकरिता वापर केला जात असे. एखादी सुंदर दासी असेल तर तिच्यावर  पैज लावुन जुगार खेळत असत. आणि तिने त्यास विरोध केल्यास तिला विस्तवाचे चटके देत असत. याबाबतीत आपण ईस्लामपूर्व काळाबरोबर आपल्या ईतिहासावर दृष्टिक्षेप टाकतो  तेव्हा आपण एकिकडे पाहातो तीच स्त्री जी आई म्हणुन मनुष्याला जन्म देते व पत्नी म्हणुन पुरुषाची सहचारिणी बनते,तिला सेविका नव्हे तर दासीच्या पदावर ठेवण्यात आले. परंतु  स्त्रीची प्रतिष्ठा वा स्त्री-पुरुष समानता या विचारांची सुरुवात देखील मानवाच्या डोक्यात इस्लामनेच घातली आहे आणि हे विचार पैगम्बर मुहम्मद (सल्ल.) यांच्या तोंडून निघाले. ज्या  विचारांनी मानवी विचारांची दिशा कायमची बदलली व जगाला दाखवुन दिले की स्त्री सुद्धा तशीच मनुष्य आहे ज्याप्रामाणे पुरुष आहेत. ’लोकहो, आपल्या पालनकर्त्याचे भय बाळगा  ज्याने तुम्हाला एका जीवापासून निर्माण केले आणि त्याच जीवापासून त्याची सहचारिणी बनविली आणि या एकाच जोडप्यापासून समस्त पुरूष व स्त्रिया जगात पसरविल्या. त्या अल्लाहचे भय बाळगा ज्याचा वास्ता देऊन तुम्ही एक दुसऱ्याकडून आपल्या हक्काची मागणी करता आणि नातेसंबंध विच्छेद करण्यापासून दूर रहा. खात्री बाळगा की अल्लाह तुम्हावर  लक्ष ठेवून आहे.’( सुरे निसा : 1)
मासिक पाळि येणे ही नैसर्गीक बाब आहे मात्र त्या दिवसात स्त्रीला अपवित्र समजायचे त्यामुळे तिला घरापासुन दुर ठेवायचे व तिला पाप व अपमानाचा पुतळा समजण्यात यायचे. ईस्लामने तिला फक्त प्रार्थना करण्यास मनाई केली मात्र ती मासिक पाळीच्या कालावधीत तशीच वावरु शकते जाशी ती रोज वावरते. ती शापित म्हणून तिला सम्पती वा वारसाहक्कापासुन वंचित ठेवले कारण ती एक हुंडा देवुन विक्रीची वस्तु आहे असे समजले जात होते, पालक आपल्या मुलीला परायाधन समजायचे म्हणुन ते तिला अशिक्षित ठेवायचे आणि जिथे कमी पैशात तिची विक्री होईल तिथे तिचे लग्न करुन द्यायचे. करायचे मग तो जोडीदार तिला पसंत असो वा नसो याचा विचार पण करत नसत. ईस्लामने मात्र स्त्रीलाही पुरुषाप्रमाने वारसाहक्काचे हकदार बनविले.
ईस्लामने विवाहाच्या बाबतीत मुलीच्या पालकास प्राधान्य जरुर दिलेले आहे परंतु हेही स्पष्ट केले आहे की तिचा विवाह तिच्या परवानगिनेच व्हावा. त्याचबरोबर पैगम्बरिनी स्त्री ही  परायाधन आहे या विचारांचा नायनाट केला आणि आदेश दिले. स्त्री ऐवजी पुरुषाने स्त्रीला हुंडा द्यायचा ज्याला अरेबिक मधे मेहर म्हणतात. एखाद्यावेळी ती आपल्या पतीसोबत समाधानी नसेल तर तिला कोणताही हक्क नव्हता (विभक्त) घटस्फोट घेण्याचा मात्र पतीला तिला कधीही सोडण्याचा अधिकार होता. मात्र अशा वेळेस ईस्लामने स्त्री जर पतीसोबत  समाधानी नसेन तर तीला पण विवाह बंधन तोडुन विभक्त होण्यास व्यापक अधिकार दिलेले आहेत.
स्त्री जर विधवा झाली तर तिचे मुंडण करायचे व पृथ्वीवरील सर्व सुख-सुविधांचा त्याग करणे अनिवार्य आहे, असे नियम तिच्यावर लादायचे अणि ती तिला कुठलाही श्रृंगार करण्याचा अधिकार नव्हता. आकर्षक कपडे परिधान करणे म्हणजे तिच्या विवाहाची स्थीती दर्शविणे, असा समजला जात असे. विधवा स्त्रीला कधी-कधी प्राणी असे म्हटले जाते. कारण केवळ  तिच्या पतीच्या उपस्थितीनेच तिला मानवी दर्जा दिला जातो. त्याशिवाय विधवेला दुसरे लग्न करण्यास मनाई होती कारण तिला निव्वळ पाशवी ईच्छांची गुलाम व कामुक वस्तू  समजले जात असे. ईस्लामने विधवेला मानवी हक्कापासून दूर न ठेवता तिला समाजात आदर व सन्मान दिला आहे. त्याचप्रमाणे तिला पुन्हा लग्न करण्याची परवानगीही दिली.  पैगम्बर मुहम्मद (सल्ल.) एका माणसाला म्हणाले सर्वात मोठे दान म्हणजे आपल्या त्या मुलीवर उपकार जी (वैधव्यामुळे अथवा घटस्फोट दिला गेल्यामुळे) तुझ्याकडे परत पाठवीली  गेली असेल आणि तुमच्या शिवाय दुसरा कोणिही तिचा पालक नसेन.
या अधिकाराशिवाय ईस्लामने तिला मतदानाचा अधिकार, धनसंपत्तीचा अधिकार, स्त्रीला व्यवसाय वा उद्योगधंद्याचे स्वातंत्र्यही दिलेले आहे. पुढे ईस्वीसनाच्या अठराव्या शतकात  युरोपीय तत्वज्ञांनी व लेखकानी जेव्हा समाजाच्या विरुद्ध व्यक्तिच्या अधिकारांचा पक्ष घेऊन आवाज उठविला व व्यक्ती स्वातंत्र्याची तुतारी फुंकली आणि ही तुतारी ग्रीस रोम ईराणप्रमाणे हिंदुस्थानात देखील पोचली आणि तीने संसर्गजन्य रोगाप्रमाणे पसरुन शतकानुशतकासाठी मनुष्याला ऱ्हास व पतनाच्या खड्ड्यात लोटले.परिणामी पाश्चिमात्य संस्कृती
व सभ्यतेच्या प्रगतीची गती त्या मार्गावर लागली ज्यावर वाटचाल करीत तीने आज मोठी मजल मारली आहे. या अधिकारांनी जरी स्त्रीच्या दर्जे ला उंचावाले आणि तिच्या हक्काना  उभारले गेले तरी याचा स्त्री स्वातंत्र्यावर वाईट परिणाम झाला नसून सुपरिणाम झाला आहे. समानतेचा अर्थ असा घेतला की स्त्री व पुरुष केवळ नैतीक दर्जा व मानवी अधिकारात  समान आहेत असे नव्हे तर सांस्कृतिक जीवनात देखील स्त्री ने तीच कामे करावीत जी पुरुष करतात. याची सुरुवात म्हणजे पाश्चिमात्य देशात अठराव्या शतकात स्त्रीला शिक्षणाचा  अधिकार मिळाला आणि हिंदुस्थानात तिला अधिकर 1948 मध्ये मिळाला अर्थातच याचे श्रेय डॉ.आंबेडकरांना दिले पाहिजे. मात्र आपण हे पण नजरेत घेतले पाहिजे की खऱ्या स्त्री  शिक्षणाची सुरूवात 1400 वर्षापुर्वी ईस्लामनेच केली. ज्याचे उत्तम उदाहरण म्हणजे फातिमा अल-फिही ज्यांनी 900 व्या शतकात जगातील सर्वात पहिले विद्यापीठ मोरक्कोमध्ये उभारले.
आज स्त्रीया मनुष्याच्या दास्यत्वात इतक्या वाहून गेल्या आहेत की ज्या गोष्टीत त्यांची स्वत:ची योग्यता, मुल्य यश-अपयश नियंत्रित करतात तेच तिचे आता प्रभू बनलेले आहेत. पण  ईस्लामने तिला शिकविले की, तू फक्त ईश्वराची दास बणून रहा नाकी पुरुषांची. आपला निर्माता ज्याने महीलेचे मूल्य व योग्यता परीभाषित केलेली आहे, कालांतराने तिच्या या मानवी  मुल्यांना समाजाने पुरुषांसमोर वारंवार दुय्यम दर्जा दिलेला आहे. परिणामतः स्त्रीला पुरुषांच्या संबंधात तिची योग्यता, मूल्य शोधण्यास भाग पाडण्यात आले. कुरआनमध्ये म्हटलेले आहे  की, ’’लोकहो, आम्ही तुम्हाला एका पुरूष व एका स्त्रीपासून निर्माण केले आणि मग तुमची राष्ट्रे आणि वंश बनविले जेणेकरून तुम्ही एकमेकांना ओळखावे. वास्तविकतः अल्लाहजवळ  तुमच्यापैकी सर्वात जास्त प्रतिष्ठित तो आहे जो तुमच्यापैकी सर्वात जास्त ईशपरायण आहे. निश्चितच अल्लाह सर्वकाही जाणणारा आणि खबर राखणारा आहे.’’ (कुरान 49 :13).
आधुनिक काळात काही स्त्रियांनी एक दोषपूर्ण मान्यता स्वीकारली आहे ती म्हणजे पुरुष हाच एकमेव तिचा आदर्श आहे आणि ती कधीच परिपूर्ण मानव होऊ शकत नाही जो पर्यंत ती  एक पुरुषासारखी बनत नाही. परंतु ईश्वर कुरानात सांगतोय स्त्री आणि पुरुषांचा दर्जा ईश्वरसमोर समान आहे. मात्र त्यांचे हक्क व जबाबदाऱ्या भिन्न आहेत आणि तो स्त्री-पुरुष दोघांना  सन्मानित करतो-त्यांच्या समानतेत नाही- तर त्यांच्या विशिष्टतेत करतो. मात्र विचित्र पाश्चिमात्य समानतेने स्त्रीला तिच्या नैसर्गीक दैनंदीन कर्तव्यापासून गाफिल व परावृत्त केले  याचा परिणाम हा संस्कृतीवर तर झालाच त्याचबरोबर मानवाच्या अस्तित्वावर सुद्धा झाला. जेव्हा स्त्री आर्थीक, राजनैतीक, सामुहिक उद्योगात उत्साहाने सहभागी होत गेली तेव्हा  समाजाने तिला एक अतिशय स्पष्ट संदेश शिकवला. आणि तो संदेश म्हणजे: पातळ व्हा. कामुक व्हा. आकर्षक व्हा. त्यासाठी मेक-अप करा , कमी कपडे परिधान करा व देह प्रदर्शन  करा.
सुंदर राहण्याच्या कारणांसाठी आपले जीवन, आपले शरीर, आपली प्रतिष्ठा, प्राणपणास लावा आणि तिने हे आंधळेपणाने आत्मसात केले या हव्यासापोटी जर पूर्वी आम्ही आमच्या  शरीराला झाकण्यासाठी कपडे घालत होतो तेव्हा आम्हाला पुरुषाप्रमाणे किमत मिळत नव्हती, पण आज आम्ही ते मिळविण्यासाठी व फॅशनसाठी कमीत कमी घालतो व जास्तीत जास्त  शरीर प्रदर्शन करतो जेणेकरुन आम्ही अधिक आधुनिक व सुंदर दिसू आणि जास्तीत जास्त पुरूषांना आकर्षित होणे हेच माझ्या सुंदरतेचे प्रतीक आहे. परिणामतः तिने विेशास ठेवला  की आपण स्वत:च्या नैसर्गीक गुणवत्तेप्रमाणे काही केलेले महत्त्वाचे नाही, आपण केवळ त्या पदासाठी पात्र आहोत ते म्हणजे जितके आपण पुरुषांना प्रसन्न करु आणि पुरुषांकरिता  सुंदर दिसू. अशाप्रकारे स्त्रीने आपले शरीर जाहिरातदारांना विक्री करण्यास दिले. परिणामतः पोर्नोग्राफी चा जन्म झाला आणि समाजाच्या करमणुकीच्या कार्यक्रमात भागीदारी, क्लब व  रंगमंच, नृत्य व संगीतातील निमग्नता हे स्त्रीचे प्रमुख व्यवसाय झाले आहेत. ज्याद्वारे ती कोणते नैतीक कामाचे पैसे न कमविता तिच्या शरीर प्रदर्शनाचे पैसे कमवित आहे. तिच्या  या कामाला समाजाने कला असे सोज्वळ नावाने संबोधित केले. पण दुसरीकडे बलात्काराचे प्रमाण वाढू लागले. कालांतराने तिने स्वतःच बलात्काराचा शेवट केला व स्वतःच शरिराला  विकू लागली आणि त्याला तिने लिविंग रिलेशनशिप असे नवीन नाव दिले.
स्त्री या व्यवसायात पुरुषांपेक्षा जास्त पैसे कमवू लागली आणि तीने प्रगतीचा उच्चांक गाठला पण खरच प्रत्येक पुरुषाने स्वतः च्या मुलीला, बायकोला व आईला हा प्रश्न जरुर करावा  की, काय स्त्रीने देह प्रदर्शन करुन प्रगती करणे योग्य आहे की तिने देह झाकुन प्रगती करणे योग्य आहे? जागरुक बुद्धि आणि सवेदनशील अंतःकरण असेल तर ईस्लामने आणलेली  पडदा पद्धत म्हणजे हिजाब याला सडेतोड उत्तर देते. प्रत्येकाला पडद्यात असलेली मुस्लिम स्त्री गावंढळ वाटते परंतु ते विसरतात की ही पद्धत स्त्रीच्या लज्जतेचे पूर्ण संरक्षण करते.  तिचे शरीर एक सामाजिक प्रदर्शनीय वस्तू नसून ते फक्त तिच्या पतीसाठीचे समर्पण दर्शविते आणि त्याचबरोबर वाईट माणसाच्या नजरेतून संरक्षण करते. शारिरिक प्रदर्शनाऐवजी  व्यक्तीमत्वाला महत्व देते व त्याचबरोबर पोशाख स्पर्धा संपविते. परदा पद्धत अशा कोणत्याच प्रगतीमधे अडसर ठरत नाही ज्या प्रगतीत तिला तिचे नारीत्व शीलत्व आणि तिची  प्राणप्रतिष्ठा गमावून बसावे लागेल. जोपर्यंत स्त्री पुरुषांची नक्कल करण्याचे प्रयत्न व त्यांच्याप्रमाणे वागणे थांबवणार नाही आणि जोपर्यंत ईश्वराने तिला दिलेल्या स्वतःमधील सौंदर्याची  व विशिष्टतेची किंमत कळणार नाही तोपर्यंत ती स्त्री म्हणून कधीही मुक्ती मिळवू शकणार नाही. तुम्ही सन्मानित आहात परंतु, परपुरुषांसोबत संबंध बनवून नाही किंवा त्यांना प्रसन्न करुन देखील नाही. स्त्री म्हणून आपले मूल्य आपल्या शरिराचा आकार , कीती पुरुष तुमचे प्रशंसक आहेत, किंवा आपल्या पुरुष मित्रांची संख्या मोजून नाही. तर मानव म्हणून आपले  मूल्य उच्च प्रमाणात मोजले जाते ते म्हणजे धार्मिकता, सात्विकता आणि पवित्रतेच्या प्रमाणात. स्त्री म्हणून आपले पूर्णत्व अल्लाहपासुन आणि त्याच्यापर्यंतच आपले नाते आहे. ..
मी तुम्हाला ईथे उभे राहून सांगेन की  तुम्ही कशाचेही गुलाम नाहीत. ना फॅशन चे, ना सौंदर्याचे न पुरुषाचे. आपण केवळ ईश्वराचे गुलाम आणि केवळ ईश्वराचेच आहोत. मी अगदी धाडसाने सांगते तुम्हाला सांगा, या सर्व जगाला की आपण आपले मन, शरीर हे पुरुषांना संतुष्ट करण्यासाठी येथे नाही आहोत तर आपण ईश्वरास संतुष्ट करण्यासाठी येथे आहोत.  त्यांना सांगा की आपण येथे एक शोभेची वस्तु नाहीत, ना ही प्रदर्शनात ठेवणारी वस्तु आहोत आणि ना ही आपले शरीर सार्वजनिक वापरासाठी आहे.खात्री करुन द्या ह्या जगाला की  त्याने तुमची किंमत एक विक्रीची वस्तु एवढी नाही आकारली पाहीजे किंवा पायांची एक जोडी म्हणून नुसते सुंदर पाय दाखवून शुज विकायला वापरली नाही पाहिजे. आपला एक  आत्मा, एक मन, ईश्वराचे सेवक आहेत. आणि स्त्रीचे मूल्य त्या आत्म्याच्या सौंदर्याने परिभाषित केले जाते, ज्या हृदयाने ती ईश्वराला समर्पित होवुन जाते ना की पुरुषाला. तिचे शरीर  ती फॅशनच्या दुनियेला प्रदर्शित करण्यास वापरत नाही तर त्याला झाकून ठेवून ईश्वराच्या नियमावलीप्रमाणे कर्म करण्यास व्यतीत करते जी जवाबदारी ईश्वराने स्त्री म्हणून तिला देऊ  केली आहे. ईस्लामने स्त्रीला दिलेल्या उच्च दर्जाची वा अधिकाराची स्तुती मी ह्यासाठी करीत नाही की मी ईस्लामवर ईमान आणला आहे, वस्तुतः मी ईस्लामवर ईमान मुळी अशासाठी  आणला आहे की मला त्यात कमालीचे संतुलन व प्रमाणबद्धता आणि निसर्गाच्या कायद्याशी सदृश्यता दिसून येते. जे पाहून माझे मन ग्वाही देते की हा कायदा बनविणारा तोच तर  आहे जो पृथ्वी व आकाशाचा निर्माता आहे आणि अप्रत्यक्ष व प्रत्यक्षाचा जाणकार आहे आणि सत्य असे आहे की ईस्लाम हा ईश्वराचा धर्म आहे आणि विभिन्न देशात भटकणाऱ्या  मानवाना न्याय वा मध्यम मार्गाची दृढपद्धत तोच दाखवून देणारा आहे. सर्वमहान ईश्वर म्हणतो, ’’श्रद्धावंत पुरुष व श्रद्धावंत स्त्रिया हे सर्व एक दुसऱ्याचे मित्र आहेत, भलेपणाचा आदेश  देतात व वाईट गोष्टीपासून रोखतात, नमाज कायम करतात, जकात देतात आणि अल्लाह व त्याच्या पैगंबराचे आज्ञाधारक आहेत, हे ते लोक आहेत ज्यांच्यावर अल्लाहचा कृपावर्षाव  होणारच. खचितच अल्लाह सर्वांवर प्रभावी आणि चतूर व बुद्धिमान आहे. या श्रद्धावंत पुरुष आणि स्त्रियांसाठी अल्लाहचे वचन आहे की त्यांना अशा बागा प्रदान करील ज्यांच्या खालून  कालवे वाहात असतील, आणि ते त्याच्यात सदैव राहतील, त्या सदाबहार बागांत त्यांच्याकरिता स्वच्छ निवासस्थाने असतील, आणि सर्वात श्रेष्ठ गोष्ट म्हणजे अल्लाहची प्रसन्नता त्यांना प्राप्त होईल. हेच मोठे यश आहे.(सुरह तौबा 71-72)

मांगी हुई राहतोंसे बेचैनिया बेहतर है.
खैरात की नींद का हर ख्वाब पराया है.

सीमा देशपांडे
7798981535

statcounter

MKRdezign

Contact Form

Name

Email *

Message *

Powered by Blogger.
Javascript DisablePlease Enable Javascript To See All Widget